Новые
Ҫакӑнта скобкӑра кӑтартнӑ сӑмах майлашӑвӗсем те термин пулаймаҫҫӗ, мӗншӗн тесен вӗсем медицина ӑнлавӗсене ят парас вырӑнне вӑрӑммӑн ӑнлантарса параҫҫӗ кӑна, ҫакӑнпа чӑваш чӗлхинче (калаҫу чӗлхинче те, ҫыру чӗлхинче те) пӗр сӑмахран тӑракан йышӑннӑ терминсемпе ытларах усӑ кураҫҫӗ.
1 // А.Е. Горшков. Чӑаш терминологийӗн ыйтӑвӗсем. — Шупашкар, 1979. — 154 с. — 46–70 с.
Тӗслӗхрен: асцит (хырӑмра шӗвек пуҫтарӑнни), артродез (шӑмӑ сыпписене операци туса пӗрлештерни), аневризм (юн тымарӗ ытлашши сарӑлни), анкилоз (шӑмӑ сыппи хуҫланми пулни), анаэроб (кислородсӑр пурӑнма пултаракан микроб), аднексит (хӗрарӑмӑн ҫӑмарталӑхпа ар кӗпҫи шыҫни), аборт (искусствӑллӑ майпа хырӑм пӑрахтарни), абсапс (тытамак тытнипе вӑхӑтлӑха тӑн ҫухатни), абсцесс (пӳр пуҫтарӑнса шыҫни), пеницилин (эмел), пенталгин (эмел), адофен (эмел), валерьянка (эмел), инфаркт (органӑн пӗр-пӗр пайӗ юн пыма чарӑннипе ӗҫлеме пӑрахни), температура, терапевт (ӑш чирӗсен врачӗ), травматологи (суран ҫинчен вӗрентекен наука) т. ыт. те.
1 // А.Е. Горшков. Чӑаш терминологийӗн ыйтӑвӗсем. — Шупашкар, 1979. — 154 с. — 46–70 с.
Анчах та медицина терминӗсем хушшинче ытларах йышӑннӑ сӑмахсем тӗл пулаҫҫӗ.
1 // А.Е. Горшков. Чӑаш терминологийӗн ыйтӑвӗсем. — Шупашкар, 1979. — 154 с. — 46–70 с.
Паллах, ку шута ӗлӗкрех пулса кайса чӗлхере сарӑлнӑ терминсем кӗмеҫҫӗ (тӗслӗхрен, суккӑрлӑх, шӑл мӑкӑлӗ, ӳслӗк, пар шыҫҫи т. ыт. те).
1 // А.Е. Горшков. Чӑаш терминологийӗн ыйтӑвӗсем. — Шупашкар, 1979. — 154 с. — 46–70 с.
Чир-чӗр, эмел т. ыт. ячӗсене халӗ чӑваш чӗлхи ытларах вырӑс чӗлхипе ытти чӗлхесенчен йышӑнать.
1 // А.Е. Горшков. Чӑаш терминологийӗн ыйтӑвӗсем. — Шупашкар, 1979. — 154 с. — 46–70 с.
Е тата медицина терминӗсенех илер.
1 // А.Е. Горшков. Чӑаш терминологийӗн ыйтӑвӗсем. — Шупашкар, 1979. — 154 с. — 46–70 с.
Апла пулсан, словарь тӑвакансен те ҫак туртӑма шута илме кирлех.
1 // А.Е. Горшков. Чӑаш терминологийӗн ыйтӑвӗсем. — Шупашкар, 1979. — 154 с. — 46–70 с.
Халӗ маларах илсе кӑтартнӑ йышши техника терминӗсене эпир чи малтан промышленноҫпа стройкӑра ӗҫлекен рабочисен пуплевӗнче асӑрхатпӑр, кусем ун пек терминсене вырӑсли пекех калаҫҫӗ, ҫавна май хаҫатсем те ҫаплах ҫыраҫҫӗ.
1 // А.Е. Горшков. Чӑаш терминологийӗн ыйтӑвӗсем. — Шупашкар, 1979. — 154 с. — 46–70 с.
Терминсене йӗркеленӗ чухне вӗсем калаҫу чӗлхинче ытларах мӗнле формӑпа ҫӳренине те шута илмесӗр май ҫук.
1 // А.Е. Горшков. Чӑаш терминологийӗн ыйтӑвӗсем. — Шупашкар, 1979. — 154 с. — 46–70 с.
Анчах та чӑвашлатнӑ варианчӗсем термин картне лараймаҫҫӗ: вӗсем вырӑс варианчӗсенчен вӑрӑмрах, ҫавӑнпа предложенисенче ытти сӑмахсемпе ҫыхӑнтарса калама пур чухне меллӗ мар (асӑрхӑр; кабель хуракан хӗрарӑм кабель хурать, фрезерлакан рабочи фрезерлать т. ыт. те).
1 // А.Е. Горшков. Чӑаш терминологийӗн ыйтӑвӗсем. — Шупашкар, 1979. — 154 с. — 46–70 с.
Хӑшпӗр словарь авторӗсем, маларах палӑртнӑ пек, ҫавӑн йышши вырӑс терминӗсемпе интернационаллӑ терминсене, чӑнах та, чӑвашларах йӗркелеме пӑхаҫҫӗ.
1 // А.Е. Горшков. Чӑаш терминологийӗн ыйтӑвӗсем. — Шупашкар, 1979. — 154 с. — 46–70 с.
Ҫакӑнта илсе кӑтартнӑ хӑшпӗр сӑмахсене, паллах, кӑштах чӑвашлатма та май пулӗ, тен, тӗслӗхрен, кабель хуракан, фрезерлакан рабочи, такса тӑвакан рабочи, хӗрарӑм фрезеровщик, кабель хуракан хӗрарӑм, хӗрарӑм заточник т. ыт. те.
1 // А.Е. Горшков. Чӑаш терминологийӗн ыйтӑвӗсем. — Шупашкар, 1979. — 154 с. — 46–70 с.
Тӗслӗхрен: таксировщик, строгальщик, токарь-расточник, полировщик, слесарь-инструментальщик, заточник, такелажник, обрубщик, газорезчик, техник-теплотехник, спайщик, инженер-электроник, слесарь-моторист, кабельщик, газоэлектросварщик, фрезеровщик, кабельщица, фрезеровщица, такелажница, заточница т. ыт. те.
1 // А.Е. Горшков. Чӑаш терминологийӗн ыйтӑвӗсем. — Шупашкар, 1979. — 154 с. — 46–70 с.
Юлашки вунӑҫуллӑхсенче йышӑннӑ хӑшпӗр сӑмахсене сӑнаса пӑхсан, ҫакӑ питӗ лайӑх курӑнать.
1 // А.Е. Горшков. Чӑаш терминологийӗн ыйтӑвӗсем. — Шупашкар, 1979. — 154 с. — 46–70 с.
Халӗ вӗсем ытларах пирӗн чӗлхене ытти чӗлхесенчен кӗреҫҫӗ.
1 // А.Е. Горшков. Чӑаш терминологийӗн ыйтӑвӗсем. — Шупашкар, 1979. — 154 с. — 46–70 с.
Акӑ техника профессийӗсен ячӗсенех илсе пӑхар.
1 // А.Е. Горшков. Чӑаш терминологийӗн ыйтӑвӗсем. — Шупашкар, 1979. — 154 с. — 46–70 с.
Наукӑпа техникӑн чылай отрасльне илсе пӑхас пулсан, кунта эпир вырӑс чӗлхипе ытти чӗлхесенчен йышӑннӑ уйрӑм терминсене ҫеҫ мар, терминологи системисене те асӑрхатпӑр.
1 // А.Е. Горшков. Чӑаш терминологийӗн ыйтӑвӗсем. — Шупашкар, 1979. — 154 с. — 46–70 с.
Ҫак шухӑш тӗрӗссине чӑваш чӗлхин терминологийӗ хальхи вӑхӑтра мӗнле аталанса пыни те лайӑх ҫирӗплетсе парать.
1 // А.Е. Горшков. Чӑаш терминологийӗн ыйтӑвӗсем. — Шупашкар, 1979. — 154 с. — 46–70 с.
Чи пӗчӗк уйрӑмлӑх принципне чӗлхе вӗрентӗвӗнче ҫапла ӑнлантарса параҫҫӗ: «Литературные языки малых народов СССР, создавая терминологию, ориентируются на язык, являющийся средством межнационального общения советских народов, используют сложившиеся и вновь возникающие в нем термины и целые терминологические системы для отдельных областей науки, техники и т. д. Принцип минимальных расхождений вовсе не означает полного совпадения терминов во всех отношениях в русском и во многих других литературных языках народов СССР. Пока существуют эти языки, будут и какие-то расхождения в терминах (графические, фонетические, орфоэпические и др. )… Задачам коммунистического строительства в нашей стране может отвечать лишь один принцип: принцип минимальных расхождений. Он является наилучшим с точки зрения реализации задачи дальнейшего сближения советских народов и их культур для последуюшего слияния всех наций в единую коммунистическую семью. Принцип же максимальных расхождений в терминологии совершенно для нас неприемлем».
1 // А.Е. Горшков. Чӑаш терминологийӗн ыйтӑвӗсем. — Шупашкар, 1979. — 154 с. — 46–70 с.
Хальхи вӑхӑтра, тӗрлӗ халӑх ҫыннисем пӗр-пӗринпе куллен хутшӑнса пурӑннӑ чухне, вӗсен чӗлхисенче пӗр йышши терминсем май пур таран ытларах пулни политикӑпа экономика пурнӑҫӗшӗн, коммунизм тӑвас ӗҫшӗн питӗ кирлӗ.
1 // А.Е. Горшков. Чӑаш терминологийӗн ыйтӑвӗсем. — Шупашкар, 1979. — 154 с. — 46–70 с.