Новые
Интернационаллӑ терминсенчен пӗтӗмӗшле чӗлхе наукинче юлашки вӑхӑтра «эмӑллӑ» терминсем вӑй илсе пынине палӑртмалла (фонема, морфема, лексема, фразема, графема, пунктема, сиаксема, синтаксема, тема, рема, парадигма т. ыт. те).
3. Ку чухнехи чӗлхе терминологийӗ. Унӑн пахалӑхне ӳстересси // И. А. Андреев. Чӑаш терминологийӗн ыйтӑвӗсем. — Шупашкар, 1979. — 154 с. — 71–91 с.
Пурте тенӗ пекех вӗсем интернационаллӑ сӑмахсем — Европӑри чӗлхесенче пуринче те анлӑн сарӑлнӑ.
3. Ку чухнехи чӗлхе терминологийӗ. Унӑн пахалӑхне ӳстересси // И. А. Андреев. Чӑаш терминологийӗн ыйтӑвӗсем. — Шупашкар, 1979. — 154 с. — 71–91 с.
Юлашки ҫулсенче чӑвашла тухнӑ ӗҫсенче, сӑмахран, ҫакнашкал ҫӗнӗ терминсене курма пулать: аккомодаци, аллофон, алломорф, аналоги, антиноми, антропоним, антропонимика, ареал, артикуляци, артикуляциллӗ паллӑсем, артикуляцисӗр паллӑсем, ассимиляци, архаизм, аффиксоид, гаплологи, гидроним, гипербола, гипотаксис, графема, дериваци, диссимиляци, дистрибуци, дифтонг, реляци т. ыт. те, т. ыт. те.
3. Ку чухнехи чӗлхе терминологийӗ. Унӑн пахалӑхне ӳстересси // И. А. Андреев. Чӑаш терминологийӗн ыйтӑвӗсем. — Шупашкар, 1979. — 154 с. — 71–91 с.
Аслӑлӑхӗ аталаннӑ май чӗлхе терминӗсен хисепӗ те ҫулсеренех ӳссе пырать.
3. Ку чухнехи чӗлхе терминологийӗ. Унӑн пахалӑхне ӳстересси // И. А. Андреев. Чӑаш терминологийӗн ыйтӑвӗсем. — Шупашкар, 1979. — 154 с. — 71–91 с.
3) вырӑсларан йышӑннӑ терминсем (местоимени, наречи, междомети, падеж, наклонени, предложени, подлежащи, сказуемӑй, определени, дополнени, обстоятельство, обращени, точка, запятой, тире т. ыт. те).
3. Ку чухнехи чӗлхе терминологийӗ. Унӑн пахалӑхне ӳстересси // И. А. Андреев. Чӑаш терминологийӗн ыйтӑвӗсем. — Шупашкар, 1979. — 154 с. — 71–91 с.
2) интернационаллӑ терминсем (лексика, фонетика, грамматика, морфологи, синтаксис, фонема, морфема, аффикс т. ыт. те);
3. Ку чухнехи чӗлхе терминологийӗ. Унӑн пахалӑхне ӳстересси // И. А. Андреев. Чӑаш терминологийӗн ыйтӑвӗсем. — Шупашкар, 1979. — 154 с. — 71–91 с.
1) чӑваш чӗлхи мелӗсемпе усӑ курса тунӑ терминсем (чӗлхе, сасӑ, сӑмах, пуплев, япала ячӗ, паллӑ ячӗ, хальхи вӑхӑт, иртнӗ вӑхӑт т. ыт. те);
3. Ку чухнехи чӗлхе терминологийӗ. Унӑн пахалӑхне ӳстересси // И. А. Андреев. Чӑаш терминологийӗн ыйтӑвӗсем. — Шупашкар, 1979. — 154 с. — 71–91 с.
Чӑвашла чӗлхе терминӗсем хушшинче хальхи вӑхӑтра виҫӗ тӗп сий палӑрать:
3. Ку чухнехи чӗлхе терминологийӗ. Унӑн пахалӑхне ӳстересси // И. А. Андреев. Чӑаш терминологийӗн ыйтӑвӗсем. — Шупашкар, 1979. — 154 с. — 71–91 с.
Ҫавӑнпах-и, тен, юлашки ҫулсенче пусӑм, кӳртӗм, чӗнӳ терминсем ытларах тӗл пула пуҫларӗҫ.
2. Чӗлхе терминӗсем йӗркеленме тытӑнни. Терминологи ӗҫӗн тӗп тапхӑрӗсем // И. А. Андреев. Чӑаш терминологийӗн ыйтӑвӗсем. — Шупашкар, 1979. — 154 с. — 71–91 с.
Чылай терминсене ылмаштарнине вара паян кун та хирӗҫлес килет: пусӑм (хальхи ударени), ӳкӗм (падеж), тайӑм (наклонени: ытла вӑрӑм, чӑвашлинче икӗ сыпӑк, кунта вара 4!), тулӑм (дополнени — каллех вӑрӑм!), чӗнӳ, кӳртӗм сӑмах (вводнӑй сӑмах), чӗвӗ (междомети), калав (сказуемӑй) т. ыт. те.
2. Чӗлхе терминӗсем йӗркеленме тытӑнни. Терминологи ӗҫӗн тӗп тапхӑрӗсем // И. А. Андреев. Чӑаш терминологийӗн ыйтӑвӗсем. — Шупашкар, 1979. — 154 с. — 71–91 с.
Пӗтӗмӗшпе илсен, терминсене вырӑслатни чӗлхе терминологине лайӑхлатнӑ теме те, системӑллӑрах тунӑ теме те ҫук.
2. Чӗлхе терминӗсем йӗркеленме тытӑнни. Терминологи ӗҫӗн тӗп тапхӑрӗсем // И. А. Андреев. Чӑаш терминологийӗн ыйтӑвӗсем. — Шупашкар, 1979. — 154 с. — 71–91 с.
Анчах та кунашкал тӗслӗхсем сахал.
2. Чӗлхе терминӗсем йӗркеленме тытӑнни. Терминологи ӗҫӗн тӗп тапхӑрӗсем // И. А. Андреев. Чӑаш терминологийӗн ыйтӑвӗсем. — Шупашкар, 1979. — 154 с. — 71–91 с.
Ҫавнашкалах пӗтӗҫтерӳ вырӑнне союз та лайӑхрах теме пулать (пӗтӗҫтерӳ — вӑрӑм!), пӑнчӑ вырӑнне точка, хӳреллӗ пӑнчӑ вырӑнне запятой тенисене те тиркес килмест: пӑнчӑ — тӗрӗсех мар, хӳреллӗ пӑнчӑ — вӑрӑм.
2. Чӗлхе терминӗсем йӗркеленме тытӑнни. Терминологи ӗҫӗн тӗп тапхӑрӗсем // И. А. Андреев. Чӑаш терминологийӗн ыйтӑвӗсем. — Шупашкар, 1979. — 154 с. — 71–91 с.
Пуплев термина предложени терминпа ылмаштарнине те тиркеме ҫук: унччен пуплев икӗ пӗлтерӗшлӗ пулнӑ пулсан, ун хыҫҫӑн «речь» пӗлтерӗшпе ҫеҫ тӑрса юлать.
2. Чӗлхе терминӗсем йӗркеленме тытӑнни. Терминологи ӗҫӗн тӗп тапхӑрӗсем // И. А. Андреев. Чӑаш терминологийӗн ыйтӑвӗсем. — Шупашкар, 1979. — 154 с. — 71–91 с.
Акӑ сыпӑк вырӑнне аффикс тениех килӗшӳллӗ: унччен сыпӑк сӑмахӑн термин уҫӑмлӑхӗ пулса ҫитеймен, вӑл темиҫе пӗлтерӗшлӗ пулнӑ; аффикс — интернационаллӑ термин, префикс, инфикс, суффикс, интерфикс терминсемпе килӗшӳллӗ; аффикс термина йышӑннӑ хыҫҫӑн сыпӑк та термин шайне ларать — «слог» пӗлтерӗшлӗ пулса тӑрать.
2. Чӗлхе терминӗсем йӗркеленме тытӑнни. Терминологи ӗҫӗн тӗп тапхӑрӗсем // И. А. Андреев. Чӑаш терминологийӗн ыйтӑвӗсем. — Шупашкар, 1979. — 154 с. — 71–91 с.
Хӑшпӗр ылмаштарусен сӑлтавӗсене ӑнланма та, вӗсемпе килӗшме те пулать.
2. Чӗлхе терминӗсем йӗркеленме тытӑнни. Терминологи ӗҫӗн тӗп тапхӑрӗсем // И. А. Андреев. Чӑаш терминологийӗн ыйтӑвӗсем. — Шупашкар, 1979. — 154 с. — 71–91 с.
Унӑн тӗп туртӑмӗ — чӑвашла терминсене вырӑслисемпе ылмаштарасси, Ҫакӑн хыҫҫӑн чӗлхе терминӗсем хушшинче вырӑсларан йышӑннисен хисепӗ хӑвӑрт йышланса пырать: местоимени, глагол, падеж, причасти, деепричасти, междомети, союз, предложени, подлежащи, сказуемӑй, дополнени, обстоятельство, определени, обращени, вводнӑй сӑмах, точка, запятой, наклонени, ударени т. ыт. те — пурте ҫак тапхӑрта кӗнӗ терминсем, унччен кашниннех вӗсен чӑвашла эквиваленчӗсем пулнӑ.
2. Чӗлхе терминӗсем йӗркеленме тытӑнни. Терминологи ӗҫӗн тӗп тапхӑрӗсем // И. А. Андреев. Чӑаш терминологийӗн ыйтӑвӗсем. — Шупашкар, 1979. — 154 с. — 71–91 с.
30-мӗш ҫулсен вӗҫнелле терминологи ӗҫӗнче ҫӗнӗ тапхӑр пуҫланать.
2. Чӗлхе терминӗсем йӗркеленме тытӑнни. Терминологи ӗҫӗн тӗп тапхӑрӗсем // И. А. Андреев. Чӑаш терминологийӗн ыйтӑвӗсем. — Шупашкар, 1979. — 154 с. — 71–91 с.
Ҫапах та, сумлӑ тӗпчевҫӗн чылай сӗнӗвӗсене йышӑнса, каярахри ӗҫӗсенче вӑл ӳкӗм, ыйтуллӑ пуплев, кӑшкӑруллӑ пуплев, янӑравсӑр сасӑ, хунав сӑмах терминсем ҫине куҫать.
2. Чӗлхе терминӗсем йӗркеленме тытӑнни. Терминологи ӗҫӗн тӗп тапхӑрӗсем // И. А. Андреев. Чӑаш терминологийӗн ыйтӑвӗсем. — Шупашкар, 1979. — 154 с. — 71–91 с.
Тимухха Хӗветӗрӗн кунашкал пайлани ҫук.
2. Чӗлхе терминӗсем йӗркеленме тытӑнни. Терминологи ӗҫӗн тӗп тапхӑрӗсем // И. А. Андреев. Чӑаш терминологийӗн ыйтӑвӗсем. — Шупашкар, 1979. — 154 с. — 71–91 с.