Новые
Падеж ӑнлавӑн ячӗ вара тӑваттӑ та пур: 1) вӗҫлев, 2) вӗҫлӗх, 3) вӗҫлевлӗх, 4) ӳкӗм.
2. Чӗлхе терминӗсем йӗркеленме тытӑнни. Терминологи ӗҫӗн тӗп тапхӑрӗсем // И. А. Андреев. Чӑаш терминологийӗн ыйтӑвӗсем. — Шупашкар, 1979. — 154 с. — 71–91 с.
Пӗрремӗшле сӑмах (непроизводное слово) валли Тимухха Хӗветӗрӗн икӗ ят: 1) тӗп сӑмах, 2) сыпӑксӑр сӑмах.
2. Чӗлхе терминӗсем йӗркеленме тытӑнни. Терминологи ӗҫӗн тӗп тапхӑрӗсем // И. А. Андреев. Чӑаш терминологийӗн ыйтӑвӗсем. — Шупашкар, 1979. — 154 с. — 71–91 с.
Кунсӑр пуҫне ҫакӑнтах аффикса сӑмах кӗлетки тени те тӗл пулать.
2. Чӗлхе терминӗсем йӗркеленме тытӑнни. Терминологи ӗҫӗн тӗп тапхӑрӗсем // И. А. Андреев. Чӑаш терминологийӗн ыйтӑвӗсем. — Шупашкар, 1979. — 154 с. — 71–91 с.
Сӑмах форми ӑнлав та пӗр кӗнекерех икӗ ятпа ҫӳрет — сӑмах кӗлетки тата сӑмах форми.
2. Чӗлхе терминӗсем йӗркеленме тытӑнни. Терминологи ӗҫӗн тӗп тапхӑрӗсем // И. А. Андреев. Чӑаш терминологийӗн ыйтӑвӗсем. — Шупашкар, 1979. — 154 с. — 71–91 с.
Халӗ аффикс текеннисене Тимухха Хӗветӗрӗ икӗ терминпа палӑртнӑ — сыпӑк тата аффикс.
2. Чӗлхе терминӗсем йӗркеленме тытӑнни. Терминологи ӗҫӗн тӗп тапхӑрӗсем // И. А. Андреев. Чӑаш терминологийӗн ыйтӑвӗсем. — Шупашкар, 1979. — 154 с. — 71–91 с.
(Ку ҫитменлӗх вӑл вӑхӑтра татӑксене аффикссенчен уйӑрса ҫитерейменнинчен те килме пултарнӑ).
2. Чӗлхе терминӗсем йӗркеленме тытӑнни. Терминологи ӗҫӗн тӗп тапхӑрӗсем // И. А. Андреев. Чӑаш терминологийӗн ыйтӑвӗсем. — Шупашкар, 1979. — 154 с. — 71–91 с.
Сыпӑк термин та икӗ пӗлтерӗшлӗ: 1) аффикс, 2) частица.
2. Чӗлхе терминӗсем йӗркеленме тытӑнни. Терминологи ӗҫӗн тӗп тапхӑрӗсем // И. А. Андреев. Чӑаш терминологийӗн ыйтӑвӗсем. — Шупашкар, 1979. — 154 с. — 71–91 с.
Акӑ, тӗслӗхрен, пуплев сӑмаха вӑл «речь» пӗлтерӗшпе те (ку пӗлтерӗш пуплев пайӗ терминра халичченех юлнӑ), «предложение» пӗлтерӗшпе те усӑ курнӑ.
2. Чӗлхе терминӗсем йӗркеленме тытӑнни. Терминологи ӗҫӗн тӗп тапхӑрӗсем // И. А. Андреев. Чӑаш терминологийӗн ыйтӑвӗсем. — Шупашкар, 1979. — 154 с. — 71–91 с.
Пӗр ӑнлавах икӗ-виҫӗ сӑмахпа палӑртни те, пӗр термин темиҫе пӗлтерӗшпе ҫӳрени те, термин шайне ҫитеймен кӑнттам пӗрлешӳсем те тӗл пулаҫҫӗ Тимухха Хӗветӗрӗн ӗҫӗсенче.
2. Чӗлхе терминӗсем йӗркеленме тытӑнни. Терминологи ӗҫӗн тӗп тапхӑрӗсем // И. А. Андреев. Чӑаш терминологийӗн ыйтӑвӗсем. — Шупашкар, 1979. — 154 с. — 71–91 с.
Ҫитменлӗхӗ-кӑлтӑкӗ те, йывӑрлӑхӗ те сахал мар пулнӑ ҫак кӑткӑс ӗҫре.
2. Чӗлхе терминӗсем йӗркеленме тытӑнни. Терминологи ӗҫӗн тӗп тапхӑрӗсем // И. А. Андреев. Чӑаш терминологийӗн ыйтӑвӗсем. — Шупашкар, 1979. — 154 с. — 71–91 с.
Термин ӗҫне ҫеҫ мар, харпӑр хӑй вулакан-илтекен япалана пачах та ӑнланман ҫурмаккайсем кӑна ӑна термин ӗҫӗнче вырӑс чӗлхине шута илмест тесе ӳпкелеме пултарнӑ.
2. Чӗлхе терминӗсем йӗркеленме тытӑнни. Терминологи ӗҫӗн тӗп тапхӑрӗсем // И. А. Андреев. Чӑаш терминологийӗн ыйтӑвӗсем. — Шупашкар, 1979. — 154 с. — 71–91 с.
Чӗлхе терминӗсене уйрӑмшарӑн та, вӗсен пӗтӗм системине те Тимухха Хӗветӗрӗ малтан пуҫласа вӗҫне ҫитичченех вырӑс лингвистикине пӑхса, вырӑсла терминсем тӑрӑх йӗркеленӗ.
2. Чӗлхе терминӗсем йӗркеленме тытӑнни. Терминологи ӗҫӗн тӗп тапхӑрӗсем // И. А. Андреев. Чӑаш терминологийӗн ыйтӑвӗсем. — Шупашкар, 1979. — 154 с. — 71–91 с.
Вырӑс чӗлхи тенӗрен, унӑн вӑйӑмӗ Тимухха Хӗветӗрӗн терминсем тӑвас ӗҫӗнче те тул енчен мар, шалтан палӑрать, палӑрать ҫеҫ мар — тапса тӑрать, хистет, хӑватлӑн хӑй енне туртать.
2. Чӗлхе терминӗсем йӗркеленме тытӑнни. Терминологи ӗҫӗн тӗп тапхӑрӗсем // И. А. Андреев. Чӑаш терминологийӗн ыйтӑвӗсем. — Шупашкар, 1979. — 154 с. — 71–91 с.
Термин ӗҫӗнче ӑна хӑш чӗлхе материалӗпе усӑ курасси мар, термин кирлӗ ӑнлава тӗрӗс кӑтартма пултарни, вӗсем наукӑри системӑлӑха палӑртма юрӑхлӑ пулни ытларах интереслентернӗ.
2. Чӗлхе терминӗсем йӗркеленме тытӑнни. Терминологи ӗҫӗн тӗп тапхӑрӗсем // И. А. Андреев. Чӑаш терминологийӗн ыйтӑвӗсем. — Шупашкар, 1979. — 154 с. — 71–91 с.
Тата хакласса та вӑл терминсене тул енчен пӑхса сӑнӗ-пичӗ тӑрӑх хакламан.
2. Чӗлхе терминӗсем йӗркеленме тытӑнни. Терминологи ӗҫӗн тӗп тапхӑрӗсем // И. А. Андреев. Чӑаш терминологийӗн ыйтӑвӗсем. — Шупашкар, 1979. — 154 с. — 71–91 с.
Интернационаллӑ терминсем вара унӑн пурте тенӗ пекех ҫав халлӗнех юлаҫҫӗ (грамматика, фонетика, морфологи, синтаксис, форма, омоним тата ытти хӑшпӗрисем).
2. Чӗлхе терминӗсем йӗркеленме тытӑнни. Терминологи ӗҫӗн тӗп тапхӑрӗсем // И. А. Андреев. Чӑаш терминологийӗн ыйтӑвӗсем. — Шупашкар, 1979. — 154 с. — 71–91 с.
Тӑван чӗлхе ҫине ытларах тайӑннӑ пулин те, Тимухха Хӗветӗрӗ вырӑсла терминсене те тиркемест.
2. Чӗлхе терминӗсем йӗркеленме тытӑнни. Терминологи ӗҫӗн тӗп тапхӑрӗсем // И. А. Андреев. Чӑаш терминологийӗн ыйтӑвӗсем. — Шупашкар, 1979. — 154 с. — 71–91 с.
Акӑ вӗсенчен хӑшӗ-пӗри: уҫӑ сасӑ, хупӑ сасӑ, сасӑсен пӗрпекленӗвӗ, сасӑсен килӗшӗвӗ, сасӑсен мӑшӑрлӑхӗ, пулас вӑхӑт, хальхи вӑхӑт, иртнӗ вӑхӑт, ыйту палли, чарӑну палли, япала ячӗ, паллӑ ячӗ, пӗрреллӗ хисеп, нумайлӑ хисеп, пуплев пайӗ, кӗҫӗн член, сӑмах майлашӑвӗ, пайӑр ят, пайӑр мар ят, мӑшӑр сӑмах, пурлӑ форма, ҫуклӑ форма т. ыт. те, т. ыт. те.
2. Чӗлхе терминӗсем йӗркеленме тытӑнни. Терминологи ӗҫӗн тӗп тапхӑрӗсем // И. А. Андреев. Чӑаш терминологийӗн ыйтӑвӗсем. — Шупашкар, 1979. — 154 с. — 71–91 с.
Тимухха Хӗветӗрӗ ҫак мелпе тунӑ терминсенчен нумайӑшӗпе эпир паян кун та чип-чиперех усӑ куратпӑр.
2. Чӗлхе терминӗсем йӗркеленме тытӑнни. Терминологи ӗҫӗн тӗп тапхӑрӗсем // И. А. Андреев. Чӑаш терминологийӗн ыйтӑвӗсем. — Шупашкар, 1979. — 154 с. — 71–91 с.
Ҫӗнӗрен ҫуралакан ӑнлавсене палӑртма ку мелпе пирӗн чӗлхи хӑех питӗ анлӑн усӑ курать (танл.: мальчик — арҫын ача, гроза — аслатиллӗ ҫумӑр, щенок — йытӑ ҫури, перебежать — чупса каҫ, списать — ҫырса ил — пуринче те вырӑс чӗлхи пӗр сӑмахпа палӑртакан ӑнлава чӑваш чӗлхи сӑмах майлашӑвӗпе палӑртать), ҫавна май терминологире те ку йӗрке ҫӗнӗ термин тумалли тӗп мелсенчен пӗри шутланать.
2. Чӗлхе терминӗсем йӗркеленме тытӑнни. Терминологи ӗҫӗн тӗп тапхӑрӗсем // И. А. Андреев. Чӑаш терминологийӗн ыйтӑвӗсем. — Шупашкар, 1979. — 154 с. — 71–91 с.