Новые
Чӗлхе ыйтӑвӗсене ҫутатнӑ чух Тимухха Хӗветӗрӗ чи малтан Н. И. Ашмарин ӗҫӗсем ҫине тайӑннӑ, вӗсене тӗпе хунӑ.
2. Чӗлхе терминӗсем йӗркеленме тытӑнни. Терминологи ӗҫӗн тӗп тапхӑрӗсем // И. А. Андреев. Чӑаш терминологийӗн ыйтӑвӗсем. — Шупашкар, 1979. — 154 с. — 71–91 с.
Вӑл сӗннӗ терминсенчен чылайӑшӗ чӗлхе науки урлӑ ытти ӑслӑлӑхсене сарӑлнӑ, пурте усӑ куракан литература чӗлхин сӑмахӗсем пулса тӑнӑ: кӳртӗм («введение» пӗлтерӗшпе), сунӑм «желание», пулӑм «явление», пӗлтерӗш, хисеп «количество», шухӑшлав, пӗтӗмлетӳ, евӗрлӗх «образ, подобие», ҫырулӑх, ӑнлав «понятие», ӑнлантару, умсӑмах, пирке «причина», тишкерӳ «разбор», мӗнлӗх «сущность», туйӑм «эмоция», тӑрӑм «состояние» т. ыт. те.
2. Чӗлхе терминӗсем йӗркеленме тытӑнни. Терминологи ӗҫӗн тӗп тапхӑрӗсем // И. А. Андреев. Чӑаш терминологийӗн ыйтӑвӗсем. — Шупашкар, 1979. — 154 с. — 71–91 с.
Хальхи вӑхӑтра вӑтам тата аслӑ шкулсенче усӑ куракан терминсенчен нумайӑшӗ Тимухха Хӗветӗрӗ тунӑскерсемех (тӗслӗхрен: сасӑ, саспалли, уҫӑ сасӑ, хупӑ сасӑ, чарӑну палли, пуплев пайӗ, япала ячӗ, паллӑ ячӗ, хыҫсӑмах т. ыт. те).
2. Чӗлхе терминӗсем йӗркеленме тытӑнни. Терминологи ӗҫӗн тӗп тапхӑрӗсем // И. А. Андреев. Чӑаш терминологийӗн ыйтӑвӗсем. — Шупашкар, 1979. — 154 с. — 71–91 с.
Комисси ӗҫне тимлӗн туса пыни Тимухха Хӗветӗрне терминсене пурнӑҫа кӗртме, вӗсен пӗрпеклӗхне тытса пыма май панӑ.
2. Чӗлхе терминӗсем йӗркеленме тытӑнни. Терминологи ӗҫӗн тӗп тапхӑрӗсем // И. А. Андреев. Чӑаш терминологийӗн ыйтӑвӗсем. — Шупашкар, 1979. — 154 с. — 71–91 с.
Вырӑсларан чӑвашла куҫарасси ку вӑхӑтра пӗтӗмпех ҫак комисси аллинче пулнӑ, илемлӗ литература куҫарӑвӗсем те, шкул учебникӗсем те, наука тата обществӑпа политика литератури те ун витӗр тухнӑ.
2. Чӗлхе терминӗсем йӗркеленме тытӑнни. Терминологи ӗҫӗн тӗп тапхӑрӗсем // И. А. Андреев. Чӑаш терминологийӗн ыйтӑвӗсем. — Шупашкар, 1979. — 154 с. — 71–91 с.
Кунсӑр пуҫне Тимухха Хветӗрӗ чылай хушӑ Тӗп куҫару комиссине ертсе пырать.
2. Чӗлхе терминӗсем йӗркеленме тытӑнни. Терминологи ӗҫӗн тӗп тапхӑрӗсем // И. А. Андреев. Чӑаш терминологийӗн ыйтӑвӗсем. — Шупашкар, 1979. — 154 с. — 71–91 с.
Шӑпах ҫак ӗҫсенче чӗлхе терминӗсен никӗсӗ хывӑнать.
2. Чӗлхе терминӗсем йӗркеленме тытӑнни. Терминологи ӗҫӗн тӗп тапхӑрӗсем // И. А. Андреев. Чӑаш терминологийӗн ыйтӑвӗсем. — Шупашкар, 1979. — 154 с. — 71–91 с.
Самана ыйтнине тивӗҫтерсе, кӗске вӑхӑтрах вӑл ҫак ӗҫсене ҫырса кӑларать: «Чӑвашла тӗрӗс ҫырмалли правилӑсем» (Хусан, 1919), «Чӑвашла ҫырма вӗренмелли кӗнеке» (Хусан, 1922), «Чӑваш чӗлхин грамматики. Фонетикӑпа морфологи» (Шупашкар, 1924), «Чӑваш чӗлхин грамматики. Синтаксис тӗпӗсем» (Шупашкар, 1924), «Ҫырура чарӑну паллисем лартасси» (Шупашкар, 1926).
2. Чӗлхе терминӗсем йӗркеленме тытӑнни. Терминологи ӗҫӗн тӗп тапхӑрӗсем // И. А. Андреев. Чӑаш терминологийӗн ыйтӑвӗсем. — Шупашкар, 1979. — 154 с. — 71–91 с.
Революци хыҫҫӑн тӑван чӗлхене тӗпчес ӗҫе хастар хутшӑннисенчен пӗри Тимухха Хӗветӗрӗ (Ф. Т. Тимофеев) пулнӑ.
2. Чӗлхе терминӗсем йӗркеленме тытӑнни. Терминологи ӗҫӗн тӗп тапхӑрӗсем // И. А. Андреев. Чӑаш терминологийӗн ыйтӑвӗсем. — Шупашкар, 1979. — 154 с. — 71–91 с.
Чӗлхе ыйтӑвӗсене сӳтсе явас ӗҫе вӑл вӑхӑталла йышлӑн тухма тытӑннӑ хаҫатсемпе журналсем активлӑн хутшӑнаҫҫӗ.
2. Чӗлхе терминӗсем йӗркеленме тытӑнни. Терминологи ӗҫӗн тӗп тапхӑрӗсем // И. А. Андреев. Чӑаш терминологийӗн ыйтӑвӗсем. — Шупашкар, 1979. — 154 с. — 71–91 с.
Тӑван чӗлхе ҫинчен чӑвашла анлӑн калаҫма тытӑннӑ май ӑна орфоэпи, орфографи, пунктуаци енчен нормӑлас ыйту ҫивӗччӗн тухса тӑрать.
2. Чӗлхе терминӗсем йӗркеленме тытӑнни. Терминологи ӗҫӗн тӗп тапхӑрӗсем // И. А. Андреев. Чӑаш терминологийӗн ыйтӑвӗсем. — Шупашкар, 1979. — 154 с. — 71–91 с.
20-мӗш ҫулсенчех республикӑра темиҫе педтехникум ӗҫлеме тытӑнать, вӗсенче пуринче те чӑваш чӗлхи вӗрентеҫҫӗ.
2. Чӗлхе терминӗсем йӗркеленме тытӑнни. Терминологи ӗҫӗн тӗп тапхӑрӗсем // И. А. Андреев. Чӑаш терминологийӗн ыйтӑвӗсем. — Шупашкар, 1979. — 154 с. — 71–91 с.
Вырӑс мар халӑхсем, вӑл шутра чӑвашсем те, шкулта хӑйсен тӑван чӗлхипе вӗренме тытӑнаҫҫӗ.
2. Чӗлхе терминӗсем йӗркеленме тытӑнни. Терминологи ӗҫӗн тӗп тапхӑрӗсем // И. А. Андреев. Чӑаш терминологийӗн ыйтӑвӗсем. — Шупашкар, 1979. — 154 с. — 71–91 с.
Октябрь революцийӗ хыҫҫӑн халӑха ӗмӗрхи тӗттӗмлӗхрен хӑтарса ҫутта кӑларас ӗҫ хӑватлӑн сарӑлать.
2. Чӗлхе терминӗсем йӗркеленме тытӑнни. Терминологи ӗҫӗн тӗп тапхӑрӗсем // И. А. Андреев. Чӑаш терминологийӗн ыйтӑвӗсем. — Шупашкар, 1979. — 154 с. — 71–91 с.
Халех акӑ, тӗслӗхрен, чӗлхеҫӗсене ҫак вырӑсла терминсене чӑвашла епле палӑртасси хумхантарать: аналитическая форма, аналитические языки, анафорический, атрибутивная связь, атрибутивная форма, валентность, внешняя речь, внутренняя речь, грамматикализация, двуязычие, билингв, монолингв, словоупотребление, словоформа т. ыт. те.
1. Умӗн калани // И. А. Андреев. Чӑаш терминологийӗн ыйтӑвӗсем. — Шупашкар, 1979. — 154 с. — 71–91 с.
Паллах, чӑваш чӗлхи науки пӗтӗмӗшле чӗлхе науки шайӗпе танлашма тӑрӑшать, унти идейӑсемпе концепцисене шута илет, ҫавна май пӗтӗмӗшле чӗлхе наукинче усӑ куракан терминсене чӑвашла палӑртас ыйту та ҫулсеренех ҫивӗчленсе пырать.
1. Умӗн калани // И. А. Андреев. Чӑаш терминологийӗн ыйтӑвӗсем. — Шупашкар, 1979. — 154 с. — 71–91 с.
Паянлӑха пире чӗлхе терминологийӗ пӗтӗмпех мар (вӑл ҫав тери йышлӑ, тӗпчевҫисен шухӑшӗсем тӗрлӗ пулнӑран усӑ куракан терминӗсем те пӗре килмеҫҫӗ, ҫавӑнпа вӗсене пӗр системӑна пӗрлештерме те май ҫук), чӑваш чӗлхи наукин терминологийӗ ытларах интереслентерет.
1. Умӗн калани // И. А. Андреев. Чӑаш терминологийӗн ыйтӑвӗсем. — Шупашкар, 1979. — 154 с. — 71–91 с.
Малашнехи калаҫу та пирӗн чи малтан ҫав терминсем ҫинчен пулӗ.
1. Умӗн калани // И. А. Андреев. Чӑаш терминологийӗн ыйтӑвӗсем. — Шупашкар, 1979. — 154 с. — 71–91 с.
Тӑван чӗлхери пулӑмсене палӑртмалли терминсене вара ҫине тӑрсах йӗркелес пулать.
1. Умӗн калани // И. А. Андреев. Чӑаш терминологийӗн ыйтӑвӗсем. — Шупашкар, 1979. — 154 с. — 71–91 с.
Тӗслӗхрен, пирӗн чӗлхере «отложительный падеж» (аблатив), «предложный падеж» е «предлог» текеннисем ҫук пулсан, халлӗхе эпир ҫав япаласене чӑвашла мӗнле каласси пирки пуҫа ватмасан та пултаратпӑр.
1. Умӗн калани // И. А. Андреев. Чӑаш терминологийӗн ыйтӑвӗсем. — Шупашкар, 1979. — 154 с. — 71–91 с.