Новые
Ҫапах та ҫӗнӗрен тӑвакан терминсен чи пысӑк пайӗ — икӗ е темиҫе сӑмахран тӑракан пӗрлешӳсем.
2. Чӗлхе терминӗсем йӗркеленме тытӑнни. Терминологи ӗҫӗн тӗп тапхӑрӗсем // И. А. Андреев. Чӑаш терминологийӗн ыйтӑвӗсем. — Шупашкар, 1979. — 154 с. — 71–91 с.
Кун пек чухне Тимухха Хӗветӗрӗ ҫӗнӗрен тӑвакан сӑмахсен шалти формине шута илет те вӗсене ҫӗнӗ пӗлтерӗшпе ҫыхӑнтармалли майсем шырать (евӗрлев — сасса е пӗр-пӗр сӑнара евӗрлени, ӳкӗм — вырӑс чӗлхинчи «падеж» сӑмахӑнни пекех, кунта ӳк глагол пур, тайӑм — кунта та тай глагол пур, калав — подлежащи ҫинчен мӗн те пулин каласа пӗлтерет т. ьгт. те).
2. Чӗлхе терминӗсем йӗркеленме тытӑнни. Терминологи ӗҫӗн тӗп тапхӑрӗсем // И. А. Андреев. Чӑаш терминологийӗн ыйтӑвӗсем. — Шупашкар, 1979. — 154 с. — 71–91 с.
Акӑ, тӗслӗхрен, вӑл ҫӗнӗрен тунӑ термин сӑмахсем: евӗрлев «подражание, подражательное слово», тайӑм «наклонение», пуплев «предложение» (ку сӑмаха вӑл «речь» пӗлтерӗшпе те ҫӳретет), ӳкӗм «падеж» (ҫак пӗлтерӗшпех унӑн вӗҫлев, вӗҫлевлӗх сӑмахсем те тӗл пулаҫҫӗ), пайташ «причастие», ӗҫхӗлтеш «деепричастие», ылмаш «местоимение», пӗтӗҫтерӳ «союз», сӑпатлав «спряжение», мӗнлев «определение», калав «сказуемое» т. ыт. те.
2. Чӗлхе терминӗсем йӗркеленме тытӑнни. Терминологи ӗҫӗн тӗп тапхӑрӗсем // И. А. Андреев. Чӑаш терминологийӗн ыйтӑвӗсем. — Шупашкар, 1979. — 154 с. — 71–91 с.
Чӗлхере термин шайне лармалли сӑмах тупӑнман чухне вӑл ҫӗнӗ сӑмах тума та хӑрамасть.
2. Чӗлхе терминӗсем йӗркеленме тытӑнни. Терминологи ӗҫӗн тӗп тапхӑрӗсем // И. А. Андреев. Чӑаш терминологийӗн ыйтӑвӗсем. — Шупашкар, 1979. — 154 с. — 71–91 с.
Час-часах вӑл термин пӗлтерӗшӗпе чӗлхери сӑмахсемпех усӑ курать: чӗлхе, сасӑ, ҫырулӑх, мӑшӑрлӑх «парность», тупмалли «оглавление», хӑнӑхтару, хисеп «число», сум «числительное», кӗлетке «форма», ӗҫхӗл «глагол», сыпӑк «аффикс», татӑк «слог», чӗвӗ «междометие», пӑнчӑ «точка», вӗҫле «склонять» т. ыт. те.
2. Чӗлхе терминӗсем йӗркеленме тытӑнни. Терминологи ӗҫӗн тӗп тапхӑрӗсем // И. А. Андреев. Чӑаш терминологийӗн ыйтӑвӗсем. — Шупашкар, 1979. — 154 с. — 71–91 с.
Термин ӗҫӗнче Тимухха Хӗветӗрӗ чи малтан тӑван чӗлхе мелӗсемпе усӑ курма тӑрӑшать.
2. Чӗлхе терминӗсем йӗркеленме тытӑнни. Терминологи ӗҫӗн тӗп тапхӑрӗсем // И. А. Андреев. Чӑаш терминологийӗн ыйтӑвӗсем. — Шупашкар, 1979. — 154 с. — 71–91 с.
Европӑри чӗлхе науки грексемпе латинсен ӑслӑлӑхӗ ҫинче никӗсленсе аталаннӑ пулсан, эпир ӗнтӗ ҫав тӗп ҫул-йӗртен аякка пӑрӑнма пултарайман — нимле наука та пушӑ вырӑнта ҫуралмасть, унчченхи сӗткенсене туртмасӑр аталанмасть.
2. Чӗлхе терминӗсем йӗркеленме тытӑнни. Терминологи ӗҫӗн тӗп тапхӑрӗсем // И. А. Андреев. Чӑаш терминологийӗн ыйтӑвӗсем. — Шупашкар, 1979. — 154 с. — 71–91 с.
Кунтан нимӗн тӗлӗнмелли те ҫук: хӑй вӑхӑтӗнче вырӑсла терминсем те авалхи грек тата латин чӗлхисен традицийӗ тӑрӑх йӗркеленнӗ, ҫавӑнпа та чӗлхе терминӗсем вырӑсла та нумайӑшӗ калька терминсем.
2. Чӗлхе терминӗсем йӗркеленме тытӑнни. Терминологи ӗҫӗн тӗп тапхӑрӗсем // И. А. Андреев. Чӑаш терминологийӗн ыйтӑвӗсем. — Шупашкар, 1979. — 154 с. — 71–91 с.
Чӗлхе терминӗсене Тимухха Хӗветӗрӗ, тӗпрен илсен, вырӑс терминӗсем тӑрӑх калькӑласа тунӑ.
2. Чӗлхе терминӗсем йӗркеленме тытӑнни. Терминологи ӗҫӗн тӗп тапхӑрӗсем // И. А. Андреев. Чӑаш терминологийӗн ыйтӑвӗсем. — Шупашкар, 1979. — 154 с. — 71–91 с.
Чӗлхе пулӑмӗсене Н. И. Ашмаринран урӑхларах ӑнлантарнине вӗсем Т. М. Матвеевпа иккӗшӗ шкул валли ҫырнӑ кӗнекесенче те курма пулать.
2. Чӗлхе терминӗсем йӗркеленме тытӑнни. Терминологи ӗҫӗн тӗп тапхӑрӗсем // И. А. Андреев. Чӑаш терминологийӗн ыйтӑвӗсем. — Шупашкар, 1979. — 154 с. — 71–91 с.
Хӑй вӑхӑтӗнче пуплевлӗ членсем ҫинчен калани чӑваш синтаксисне тӗпчес ӗҫре пысӑк утӑм шутланма тивӗҫ пулнӑ.
2. Чӗлхе терминӗсем йӗркеленме тытӑнни. Терминологи ӗҫӗн тӗп тапхӑрӗсем // И. А. Андреев. Чӑаш терминологийӗн ыйтӑвӗсем. — Шупашкар, 1979. — 154 с. — 71–91 с.
Акӑ, сӑмахран, Н. И. Ашмарин глаголӑн сӑпатсӑр формисем йӗркелекен конструкцисем ҫинчен каланине пӗтӗмлетсе, Тимухха Хӗветӗрӗ пуплевлӗ членсен теорине никӗсленӗ.
2. Чӗлхе терминӗсем йӗркеленме тытӑнни. Терминологи ӗҫӗн тӗп тапхӑрӗсем // И. А. Андреев. Чӑаш терминологийӗн ыйтӑвӗсем. — Шупашкар, 1979. — 154 с. — 71–91 с.
Ҫакӑ ӑна ҫӗнӗ пӗтӗмлетӳсем тума май панӑ, унӑн тавракурӑмӗ анланса, ӑсталӑхӗ ҫуллен-ҫул ӳссе пынӑ.
2. Чӗлхе терминӗсем йӗркеленме тытӑнни. Терминологи ӗҫӗн тӗп тапхӑрӗсем // И. А. Андреев. Чӑаш терминологийӗн ыйтӑвӗсем. — Шупашкар, 1979. — 154 с. — 71–91 с.
Вӑл вырӑс тата Европа тӗпчевҫисен ӗҫӗсемпе тӗплӗн паллашнӑ, кирлӗ ҫӗрте вӗсен шухӑшӗсене те шута илнӗ.
2. Чӗлхе терминӗсем йӗркеленме тытӑнни. Терминологи ӗҫӗн тӗп тапхӑрӗсем // И. А. Андреев. Чӑаш терминологийӗн ыйтӑвӗсем. — Шупашкар, 1979. — 154 с. — 71–91 с.
Анчах та Тимухха Хӗветӗрӗ чӗлхе ыйтӑвӗсене хускатнӑ чух Н. И. Ашмарин ӗҫӗсене шута илнипе кӑна ҫырлахнӑ тесе шутлани тӗрӗс мар пулнӑ пулӗччӗ.
2. Чӗлхе терминӗсем йӗркеленме тытӑнни. Терминологи ӗҫӗн тӗп тапхӑрӗсем // И. А. Андреев. Чӑаш терминологийӗн ыйтӑвӗсем. — Шупашкар, 1979. — 154 с. — 71–91 с.
Кун йышши тӗслӗхсем термин тӑвас ӗҫ мӗн тери йывӑр пулнине те, чӗлхе ыйтӑвӗсемпе ытларах калаҫнӑ-ҫырнӑ май вӗсен системӑлӑхӗ хуллен-хулленех ӳссе пынине те лайӑх кӑтартса параҫҫӗ.
2. Чӗлхе терминӗсем йӗркеленме тытӑнни. Терминологи ӗҫӗн тӗп тапхӑрӗсем // И. А. Андреев. Чӑаш терминологийӗн ыйтӑвӗсем. — Шупашкар, 1979. — 154 с. — 71–91 с.
Ытти хӑшпӗр тӗслӗхсем: послелог — ят хыҫӗ, хыҫ, сӑмах ҫумӗ, хыҫлӑх, хыҫсӑмах; положительная степень — илпетлӗ пулӑм, тӗп ӗрет; родительный падеж — харкам вӗҫлевӗ, камӑнлӑх вӗҫлевлӗхӗ, ҫуралу ӳкӗмӗ; повествовательное предложение — каласа паруллӑ пуплев, каласа паракан пуплев, кала тӑран пуплев, калуллӑ пуплев; ударение — сасӑсен янӑравӗ, янӑрав, пусӑм.
2. Чӗлхе терминӗсем йӗркеленме тытӑнни. Терминологи ӗҫӗн тӗп тапхӑрӗсем // И. А. Андреев. Чӑаш терминологийӗн ыйтӑвӗсем. — Шупашкар, 1979. — 154 с. — 71–91 с.
Акӑ «корень слова» ӑнлав валли тӗрлӗ ӗҫре унӑн ҫак вариантсем тӗл пулаҫҫӗ: сӑмах тымарӗ, сӑмах тӗпӗ, сӑмах кӑкӗ.
2. Чӗлхе терминӗсем йӗркеленме тытӑнни. Терминологи ӗҫӗн тӗп тапхӑрӗсем // И. А. Андреев. Чӑаш терминологийӗн ыйтӑвӗсем. — Шупашкар, 1979. — 154 с. — 71–91 с.
Ӑнлавӗсене чӑвашла палӑртмалли мелӗсем часах тупӑнман, вӗсене асаплӑн шырама тивнӗ, хӑш-хӑш ӑнлавӗсем валли виҫ-тӑватшар вариант та сӗне-сӗне пӑхнӑ тӗпчевҫӗ.
2. Чӗлхе терминӗсем йӗркеленме тытӑнни. Терминологи ӗҫӗн тӗп тапхӑрӗсем // И. А. Андреев. Чӑаш терминологийӗн ыйтӑвӗсем. — Шупашкар, 1979. — 154 с. — 71–91 с.
Ҫавна май унӑн малтанхи ӗҫӗсенче тӗл пулакан ӑнлавсемпе вӗсен системи те Н. И. Ашмаринӑнни пекех.
2. Чӗлхе терминӗсем йӗркеленме тытӑнни. Терминологи ӗҫӗн тӗп тапхӑрӗсем // И. А. Андреев. Чӑаш терминологийӗн ыйтӑвӗсем. — Шупашкар, 1979. — 154 с. — 71–91 с.