Новые
Ҫак шухӑша Ашмарин хӑйӗн «Чӑваш сӑмахӗсен кӗнекин» умсӑмахӗ валли ҫырнӑ, анчах вӗҫлеймен «Кое-что о «Словаре» статйинче те палӑртать.
Терминологин литература чӗлхин системинчи вырӑнӗпе аталанӑвӗ // Н. П. Петров. Чӑаш терминологийӗн ыйтӑвӗсем. — Шупашкар, 1979. — 154 с. — 25–45 с.
Малтан вӑл темӗскерле ют сӑмах пек, питех мая килмен пек курӑнсан та, пурӑна киле, пӗр вунӑ-вунпилӗк ҫул иртсен, якалса ҫитсе, чӑн чӑваш сӑмахӗ пулса кайӗ».
Терминологин литература чӗлхин системинчи вырӑнӗпе аталанӑвӗ // Н. П. Петров. Чӑаш терминологийӗн ыйтӑвӗсем. — Шупашкар, 1979. — 154 с. — 25–45 с.
Хамӑр чӗлхепе каласан, вӑл ҫӗнӗрен кӑларнӑ сӑмах пулсан та, эпӗр ӑна чӑваш чӗлхи майлӑ тусан, ӑна пур ҫын та ӑнланӗҫ: пурӑна киле вӑл, ытти сӑмахсем пекех пулса, ытти тӗп чӑваш сӑмахӗсем хушшине кӗрсе вырнаҫма пултарать.
Терминологин литература чӗлхин системинчи вырӑнӗпе аталанӑвӗ // Н. П. Петров. Чӑаш терминологийӗн ыйтӑвӗсем. — Шупашкар, 1979. — 154 с. — 25–45 с.
«Маншӑн пулсан, — тесе ҫырнӑ вӑл 1920-мӗш ҫулта, — ют чӗлхе сӑмахне иличчен ҫӗнӗ сӑмах туни нумай аван, мӗншӗн тесен, урӑх халӑх сӑмахӗ кӳртнипе эпӗр чӑваш чӗлхине те пӑсатпӑр тата ӑна ӑнланма та йывӑр тӑватпӑр.
Терминологин литература чӗлхин системинчи вырӑнӗпе аталанӑвӗ // Н. П. Петров. Чӑаш терминологийӗн ыйтӑвӗсем. — Шупашкар, 1979. — 154 с. — 25–45 с.
Н. И. Ашмарин та урӑх чӗлхе сӑмахӗсене йышӑннине кӑмӑлласах кайман.
Терминологин литература чӗлхин системинчи вырӑнӗпе аталанӑвӗ // Н. П. Петров. Чӑаш терминологийӗн ыйтӑвӗсем. — Шупашкар, 1979. — 154 с. — 25–45 с.
Д. П. Петров-Юман, А. П. Прокопьев-Милли, Г. И. Комиссаров-Вантер чӑваш чӗлхине ют чӗлхе сӑмахӗсене йышӑнассине хирӗҫ шав ҫӗкленӗ.
Терминологин литература чӗлхин системинчи вырӑнӗпе аталанӑвӗ // Н. П. Петров. Чӑаш терминологийӗн ыйтӑвӗсем. — Шупашкар, 1979. — 154 с. — 25–45 с.
Ҫакӑ чӑваш интеллигенчӗсенчен хӑшне-пӗрне самаях хумхантарма пуҫланӑ: урӑх чӗлхе сӑмахӗсем малашне те ҫакӑн пекех йышлӑн хушӑнсан, вӗсем чӑваш сӑмахӗсене хупласа хурса, чӑваш чӗлхин сӑн-сӑпатне, унӑн хӑйевӗрлӗхне пӗтерсе хурассӑн туйӑннӑ.
Терминологин литература чӗлхин системинчи вырӑнӗпе аталанӑвӗ // Н. П. Петров. Чӑаш терминологийӗн ыйтӑвӗсем. — Шупашкар, 1979. — 154 с. — 25–45 с.
Ҫав сӑмахсен йышӗ хаҫатра кӑна мар, пур литература тексчӗсенче те анлӑ сарӑлма тытӑннӑ.
Терминологин литература чӗлхин системинчи вырӑнӗпе аталанӑвӗ // Н. П. Петров. Чӑаш терминологийӗн ыйтӑвӗсем. — Шупашкар, 1979. — 154 с. — 25–45 с.
Унта пин сӑмах ытла панӑ.
Терминологин литература чӗлхин системинчи вырӑнӗпе аталанӑвӗ // Н. П. Петров. Чӑаш терминологийӗн ыйтӑвӗсем. — Шупашкар, 1979. — 154 с. — 25–45 с.
Н. И. Ванеркке, ҫав терминсенчен час-часах тӗл пулаканнисене суйласа илсе, 1924 ҫулта «Ют чӗлхесенчен хутшӑннӑ сӑмахсен пӗчӗк словарьне» пичетлесе кӑларать.
Терминологин литература чӗлхин системинчи вырӑнӗпе аталанӑвӗ // Н. П. Петров. Чӑаш терминологийӗн ыйтӑвӗсем. — Шупашкар, 1979. — 154 с. — 25–45 с.
Чӑваш чӗлхине ҫакӑнта асӑннӑ йӗркене пӑхӑнса кӗнӗ терминсен йышӗ 1924 ҫул тӗлне чылай ӳснӗ.
Терминологин литература чӗлхин системинчи вырӑнӗпе аталанӑвӗ // Н. П. Петров. Чӑаш терминологийӗн ыйтӑвӗсем. — Шупашкар, 1979. — 154 с. — 25–45 с.
Чӑвашсем ҫав термин сӑмахсене тӑван чӗлхе сӑмахӗсем пек йышӑннӑ.
Терминологин литература чӗлхин системинчи вырӑнӗпе аталанӑвӗ // Н. П. Петров. Чӑаш терминологийӗн ыйтӑвӗсем. — Шупашкар, 1979. — 154 с. — 25–45 с.
Вырӑс чӗлхинчен тата вырӑс чӗлхи урлӑ кӗрекен сӑмахсене ҫакӑн пек чӑвашлатса йышӑнни литература чӗлхине, унӑн терминологи сийне халӑх чӗлхипе ҫывхартма тата халӑх хушшинче сарма ҫав тери пулӑшнӑ.
Терминологин литература чӗлхин системинчи вырӑнӗпе аталанӑвӗ // Н. П. Петров. Чӑаш терминологийӗн ыйтӑвӗсем. — Шупашкар, 1979. — 154 с. — 25–45 с.
9) йышӑннӑ сӑмах вырӑс чӗлхинче -сть, -сь, -зь сасӑсемпе вӗҫленет пулсан, вӗсем чӑваш чӗлхинче ҫ сасса куҫнӑ: влаҫ (вырӑсла: власть), промышлӗннӑҫ (промышленность), княҫ (князь), оппӗҫ (опись) т. ыт. те.
Терминологин литература чӗлхин системинчи вырӑнӗпе аталанӑвӗ // Н. П. Петров. Чӑаш терминологийӗн ыйтӑвӗсем. — Шупашкар, 1979. — 154 с. — 25–45 с.
Анчах -ный сыпӑкпа вӗҫленекен дежурный, дневальный сӑмахсем тешурни, тневальни форма йышӑннӑ.
Терминологин литература чӗлхин системинчи вырӑнӗпе аталанӑвӗ // Н. П. Петров. Чӑаш терминологийӗн ыйтӑвӗсем. — Шупашкар, 1979. — 154 с. — 25–45 с.
8) йышӑннӑ сӑмах ударенисӗр -ый, -ая, -ое сыпӑксемпе вӗҫленет пулсан, ҫав сыпӑксем чӑваш чӗлхинче -ӑй сыпӑка куҫнӑ: вошатӑй (вырӑсла: вожатый), столовӑй (столовая) т. ыт. те.
Терминологин литература чӗлхин системинчи вырӑнӗпе аталанӑвӗ // Н. П. Петров. Чӑаш терминологийӗн ыйтӑвӗсем. — Шупашкар, 1979. — 154 с. — 25–45 с.
7) Урӑх чӗлхерен кӗрекен сӑмах ударенисӗр -ия, -ие, -ий сыпӑксемпе вӗҫленет пулсан, я (йа), е (йе), й сасӑсем тухса ӳкнӗ: партти (вырӑсла: партия), телекатси (делегация), ҫеҫҫи (сессия), постановлени (постановление), пролеттари (пролетария), планеттари (планетарий), рапочи (рабочий) т. ыт. те.
Терминологин литература чӗлхин системинчи вырӑнӗпе аталанӑвӗ // Н. П. Петров. Чӑаш терминологийӗн ыйтӑвӗсем. — Шупашкар, 1979. — 154 с. — 25–45 с.
б) Ударени хыҫҫӑнхи иккӗмӗш сыпӑк а е е сасӑпа пӗтет пулсан, чӑваш чӗлхинче ҫав сасӑ тухса ӳкнӗ: мусӑк (вырӑсла: музыка), арихметтӗк (арифметика), краматтӗк (грамматика), хвонеттӗк (фонетика), Амерӗк (Америка) т. ыт. те.
Терминологин литература чӗлхин системинчи вырӑнӗпе аталанӑвӗ // Н. П. Петров. Чӑаш терминологийӗн ыйтӑвӗсем. — Шупашкар, 1979. — 154 с. — 25–45 с.
5) Ударени хыҫҫӑнхи хупӑ сыпӑкра е сыпӑксенче е, и сасӑсем пулсан, вӗсем чӑваш чӗлхинче ӗ сасса куҫнӑ: уччиттӗл (вырӑсла: учитель), писаттӗл (писатель), твикӑттӗл (двигатель), ҫвитеттӗл (свидетель), термӗн (термин), криҫӗс (кризис), классӗк (классик) т. ыт. те.
Терминологин литература чӗлхин системинчи вырӑнӗпе аталанӑвӗ // Н. П. Петров. Чӑаш терминологийӗн ыйтӑвӗсем. — Шупашкар, 1979. — 154 с. — 25–45 с.
4) Ударени умӗнхи сыпӑксенче тата ударениллӗ сыпӑкра а, о, у, ы сасӑсем чӑвашла та ҫаплипех сыхланса юлнӑ, ударениллӗ сыпӑк хыҫҫӑнхи сыпӑксенче ҫав сасӑсем чӑваш чӗлхинчи ӑ сасса куҫнӑ: коронӑ (вырӑсла: корона), тиктаттӑр (диктатор), пленӑм (пленум), оппӑт (опыт), ультиматтӑм (ультиматум).
Терминологин литература чӗлхин системинчи вырӑнӗпе аталанӑвӗ // Н. П. Петров. Чӑаш терминологийӗн ыйтӑвӗсем. — Шупашкар, 1979. — 154 с. — 25–45 с.