Новые
Юман, чӑваш пурнӑҫӗнче ҫуралакан ҫӗнӗ ӑнлавсемпе пулӑмсене, ҫӗнӗ япаласене палӑртма кирлӗ терминсене вырӑс чӗлхинчен йышӑнассине хирӗҫ тӑрса, хӑйӗн ӗҫӗсенче «революци» ӑнлава пӑлхавӑр, капитала мул, капиталиста мулҫӑ, правительствӑна тӳре-шара, службӑна хӗсмет, искусствӑна илемӗш, театра уявхӳшӗ, таланта ҫултивлет, промышленноҫа тупӑшлу, кооперацие пӗрлеҫлӳ, ял хуҫалӑхне (ун чухне хуҫалӑх сӑмах пулман) ял пурлӑх, «градусник», «термометр» ӑнлавсене ӑшӑпусми тенӗ.
Терминологин литература чӗлхин системинчи вырӑнӗпе аталанӑвӗ // Н. П. Петров. Чӑаш терминологийӗн ыйтӑвӗсем. — Шупашкар, 1979. — 154 с. — 25–45 с.
Анчах литература чӗлхин «тасалӑхӗшӗн» ҫунакансем чӑваш чӗлхинчи пушӑ клеткӑсене тӑван чӗлхе мелӗсемпех тултарма тӑрӑшнӑ.
Терминологин литература чӗлхин системинчи вырӑнӗпе аталанӑвӗ // Н. П. Петров. Чӑаш терминологийӗн ыйтӑвӗсем. — Шупашкар, 1979. — 154 с. — 25–45 с.
Вара пирӗн чӗлхе те ӑслӑлӑх чӗлхи пулса ларма пултарать».
Терминологин литература чӗлхин системинчи вырӑнӗпе аталанӑвӗ // Н. П. Петров. Чӑаш терминологийӗн ыйтӑвӗсем. — Шупашкар, 1979. — 154 с. — 25–45 с.
Пирӗн чӑвашсен те, хайсен чӗлхине ӗлӗкхи вырӑнӗнчен тапратаҫ тесен, пӗтӗм тӗнчери малта пыракан халӑхсем йышӑннӑ сӑмахсене йышӑнмалла.
Терминологин литература чӗлхин системинчи вырӑнӗпе аталанӑвӗ // Н. П. Петров. Чӑаш терминологийӗн ыйтӑвӗсем. — Шупашкар, 1979. — 154 с. — 25–45 с.
Ҫавӑнпа та вӑл чӗлхесем пит вӑйлӑ.
Терминологин литература чӗлхин системинчи вырӑнӗпе аталанӑвӗ // Н. П. Петров. Чӑаш терминологийӗн ыйтӑвӗсем. — Шупашкар, 1979. — 154 с. — 25–45 с.
Вырӑссем те, нимӗҫсем те, французсем те хӑйсен чӗлхине ют сӑмахсем йышӑннӑ.
Терминологин литература чӗлхин системинчи вырӑнӗпе аталанӑвӗ // Н. П. Петров. Чӑаш терминологийӗн ыйтӑвӗсем. — Шупашкар, 1979. — 154 с. — 25–45 с.
Нимӗн те иккӗленсе тӑмалли ҫук унта.
Терминологин литература чӗлхин системинчи вырӑнӗпе аталанӑвӗ // Н. П. Петров. Чӑаш терминологийӗн ыйтӑвӗсем. — Шупашкар, 1979. — 154 с. — 25–45 с.
«Чӑваш чӗлхине хӑватлантарас тесессӗн, ӑна ҫӗнӗ пӗлӳсемпе пуянлантарас тесессӗн, ҫӗнӗ пӗлӳсемпе пӗрле вӗсене кӑтартакан ҫӗнӗ сӑмахсене те кӳртмелле.
Терминологин литература чӗлхин системинчи вырӑнӗпе аталанӑвӗ // Н. П. Петров. Чӑаш терминологийӗн ыйтӑвӗсем. — Шупашкар, 1979. — 154 с. — 25–45 с.
Унта ҫапла каланӑ:
Терминологин литература чӗлхин системинчи вырӑнӗпе аталанӑвӗ // Н. П. Петров. Чӑаш терминологийӗн ыйтӑвӗсем. — Шупашкар, 1979. — 154 с. — 25–45 с.
Ҫакна уйрӑмах «Рюссийӑри Коммунистсен (большевиксен) партийӗн программин» 1919 ҫулта чӑвашла куҫарса кӑларнӑ тексчӗн умсӑмахӗнче уҫӑмлӑ палӑртнӑ.
Терминологин литература чӗлхин системинчи вырӑнӗпе аталанӑвӗ // Н. П. Петров. Чӑаш терминологийӗн ыйтӑвӗсем. — Шупашкар, 1979. — 154 с. — 25–45 с.
Анчах ҫыравҫӑсенчен нумайӑшӗ чӑваш терминологийӗ хӑйӗн аталанӑвӗнче тӑван чӗлхери сӑмах пулӑмӗн мелӗсемпе те, ытти чӗлхесенчи хатӗр терминсемпе те анлӑ усӑ курма кирлине лайӑх ӑнланнӑ.
Терминологин литература чӗлхин системинчи вырӑнӗпе аталанӑвӗ // Н. П. Петров. Чӑаш терминологийӗн ыйтӑвӗсем. — Шупашкар, 1979. — 154 с. — 25–45 с.
Ҫапла вара, Октябрьти аслӑ революцин малтанхи ҫулӗсенче чӑваш терминологине мӗнле ҫулпа аталантарас ыйтупа чӑваш интеллигенцийӗ хушшинче пӗр шухӑш пулман.
Терминологин литература чӗлхин системинчи вырӑнӗпе аталанӑвӗ // Н. П. Петров. Чӑаш терминологийӗн ыйтӑвӗсем. — Шупашкар, 1979. — 154 с. — 25–45 с.
А. Т. Быков та хӑйӗн 1924 ҫулта ҫапӑнса тухнӑ «Краткий словарь общеупотребительных русских и чувашских слов» словарӗнче вырӑс чӗлхинчи терминсене чӑвашла ӑнлантарса куҫарнӑ, ҫав терминсене чӑвашла термин пӗлтерӗшпех мӗнле памаллине кӑтартман.
Терминологин литература чӗлхин системинчи вырӑнӗпе аталанӑвӗ // Н. П. Петров. Чӑаш терминологийӗн ыйтӑвӗсем. — Шупашкар, 1979. — 154 с. — 25–45 с.
Пӗр сӑмахпа каласан, Юркин терминӑн тӗп уйрӑмлӑхне ӑнланман, унӑн тӗшшине тавҫӑрса илеймен.
Терминологин литература чӗлхин системинчи вырӑнӗпе аталанӑвӗ // Н. П. Петров. Чӑаш терминологийӗн ыйтӑвӗсем. — Шупашкар, 1979. — 154 с. — 25–45 с.
Н. И. Ашмарин ҫӗнӗ терминсене тӑван чӗлхе мелӗсемпе усӑ курса тума сӗннӗ пулсан, И. Н. Юркин ытти чӗлхесенче ҫирӗпленнӗ терминсене чӑвашла парафраза мелӗпе памалла тесе шутланӑ, анчах ҫав парафраза термин пӗлтерӗшӗпе ҫирӗплентӗр тесен, малтанлӑха скобкӑра вырӑсла термина хушса пама сӗннӗ.
Терминологин литература чӗлхин системинчи вырӑнӗпе аталанӑвӗ // Н. П. Петров. Чӑаш терминологийӗн ыйтӑвӗсем. — Шупашкар, 1979. — 154 с. — 25–45 с.
Паллах, ку сӑмахсене Н. И. Ашмарин вӑл вӑхӑтра чӗлхесем хушшинче ҫыхӑну вӑйсӑр пулнине, халӑхсен тӗп пайӗ пӗр чӗлхепе кӑна калаҫнине асра тытса ҫырнӑ.
Терминологин литература чӗлхин системинчи вырӑнӗпе аталанӑвӗ // Н. П. Петров. Чӑаш терминологийӗн ыйтӑвӗсем. — Шупашкар, 1979. — 154 с. — 25–45 с.
Кирек епле ҫӗнӗ сӑмах та, ӑна чӗлхе законӗсене пӑхӑнса тунӑ пулсан тата вӑл кирлӗ ӑнлава ӑнӑҫлӑ палӑртать пулсан, кулленхи чӗлхене хӑвӑрт кӗме пултарать, ҫапла майпа чӗлхе хӑйӗн пултарулӑх чиккисене сарса пырать».
Терминологин литература чӗлхин системинчи вырӑнӗпе аталанӑвӗ // Н. П. Петров. Чӑаш терминологийӗн ыйтӑвӗсем. — Шупашкар, 1979. — 154 с. — 25–45 с.
Чӗлхе сӑмахсене мӗнле тумалли ҫул-йӗре хӑех кӑтартать.
Терминологин литература чӗлхин системинчи вырӑнӗпе аталанӑвӗ // Н. П. Петров. Чӑаш терминологийӗн ыйтӑвӗсем. — Шупашкар, 1979. — 154 с. — 25–45 с.
Урӑх ҫӗршыв сӑмахӗсем кирек епле ӑнӑҫлӑ пулсан та, организма лекнӗ ют япаласем пек туйӑнаҫҫӗ: ҫавӑнпа та чӗлхе вӗсемпе кӗрешет, хӑйӗн нацилӗх сӑн-сӑпатне йышӑнтарса улӑштарать.
Терминологин литература чӗлхин системинчи вырӑнӗпе аталанӑвӗ // Н. П. Петров. Чӑаш терминологийӗн ыйтӑвӗсем. — Шупашкар, 1979. — 154 с. — 25–45 с.
«Юлашки вунӑ ҫул хушшинче, — тет вӑл, — Хусан тутарӗсен чӗлхинче ҫӗнӗрен грамматика терминӗсенчен нумайӑшӗ урӑх чӗлхерен йышӑннӑ сӑмахсенчен малта тӑраҫҫӗ, вӗсем чӗлхен пӗтӗмӗшле сӑн-сӑпатне пӑсмасӑр, унпа килӗшӳллӗн тымарланса, ку е вӑл ӑнлава палӑртса тӑраҫҫӗ.
Терминологин литература чӗлхин системинчи вырӑнӗпе аталанӑвӗ // Н. П. Петров. Чӑаш терминологийӗн ыйтӑвӗсем. — Шупашкар, 1979. — 154 с. — 25–45 с.