Короткие
Анчах та ҫак йӗркене терминологишӗн пур чух та килӗшӳллӗ теме ҫук, мӗншӗн тесен виҫҫӗмӗш-тӑваттӑмӗш сыпӑкра уйӑракан ушкӑнсен ячӗсем питӗ вӑрӑмланса каяҫҫӗ, танл.: сасӑ — хупӑ сасӑ — ялан янӑракан хупӑ сасӑ — ялан янӑракан ҫемҫе хупӑ сасӑ (ку вара тӑваттӑмӗш сыпӑкри ушкӑн ячӗ пулчӗ — пайӑр ятсенче Тунюк Микули Унтри Йӑванӗ тенӗ пек).
3. Ку чухнехи чӗлхе терминологийӗ. Унӑн пахалӑхне ӳстересси // И. А. Андреев. Чӑаш терминологийӗн ыйтӑвӗсем. — Шупашкар, 1979. — 154 с. — 71–91 с.
Е арпус вӑрри акаҫҫӗ те вӑл шӑтса тухасса чӑтӑмсӑррӑн кӗтеҫҫӗ /«Иксӗлми телейлӗ Илемпи»/, е сип-симӗс йӑлтӑркка нӑрӑпа туслашаҫҫӗ /«Пурҫӑн Кӗпе»/, е куштан хур аҫине ыр кӑмӑллӑхпа парӑнтараҫҫӗ /«Каҫӑр Куҫма»/, е ашшӗне акӑлчанла калаҫма вӗрентеҫҫӗ /«Ҫамрӑк вӗрентекен»/, е хӑяр вӑррине кайса пахчари мина тӗлне пулаҫҫӗ /«Пахчари мина»/...
«Пылак сухан» тата хаваслӑ ачасем // Тантӑш. «Тантӑш», 2016.05.26, 20№
Ҫырасса эпӗ сӑмаха ҫавӑрарах ҫырма тӑрӑшӑп-ха, Туруновӑн иксӗлми хастарлӑхне, вӑл хӑйӗн чун хавалне ҫӗкленӗ строительство ӗҫне парӑнса юратнине те, ҫӗнӗ завода хӑвӑртрах туса лартас ӗмӗтпе ҫунса тӑнине те кӑтартма тӑрӑшӑп, ҫапах та, сӑмаха темле ҫавӑрттарма пултарсан та, «мӗн пайти ун пек шӑпаллӑ ҫынран» текен шухӑш пурпӗр йӗрленӗ…
XXXII // Лаврентий Таллеров. Таллеров Л.В. Сӑпка юрри: повеҫсем, калавсем тата очерксем. Чӑваш кӗнеке издательстви. Шупашкар, 1979 ҫ. — 400 с. — 94–253 с.
Акӑ вӗсенчен хӑшӗ-пӗри: уҫӑ сасӑ, хупӑ сасӑ, сасӑсен пӗрпекленӗвӗ, сасӑсен килӗшӗвӗ, сасӑсен мӑшӑрлӑхӗ, пулас вӑхӑт, хальхи вӑхӑт, иртнӗ вӑхӑт, ыйту палли, чарӑну палли, япала ячӗ, паллӑ ячӗ, пӗрреллӗ хисеп, нумайлӑ хисеп, пуплев пайӗ, кӗҫӗн член, сӑмах майлашӑвӗ, пайӑр ят, пайӑр мар ят, мӑшӑр сӑмах, пурлӑ форма, ҫуклӑ форма т. ыт. те, т. ыт. те.
2. Чӗлхе терминӗсем йӗркеленме тытӑнни. Терминологи ӗҫӗн тӗп тапхӑрӗсем // И. А. Андреев. Чӑаш терминологийӗн ыйтӑвӗсем. — Шупашкар, 1979. — 154 с. — 71–91 с.
Чӑваш Республикин Министрсен Кабинечӗн Председателӗ Иван Моторин хӑнасене республика ертӳлӗхӗ ячӗпе саламларӗ, Шупашкар кинофестивалӗ сахал йышлӑ халӑхсен киноискусствине аталантарма, ҫитӗнекен ӑрӑва тӗрӗс воспитани пама пулӑшнине, республика ҫыннисене чӑн-чӑн кинопа киленме майсем туса панине палӑртрӗ, артистсене ӑнӑҫу сунчӗ.
Кинофестиваль: ниме пӑхмасӑр — малалла! // Надежда Смирнова. «Хыпар», 2015, 89 (26741)№, 1,7 с.
Элчӗ ӑна пӗр калаҫурах темӗн чухлӗ хыпар пӗлтерчӗ: Чауш княҫпа ун ҫыннисене Крым ҫулӗ ҫинче казаксем тытса чарнӑ, Ту енчи ҫӗр-шыва аслӑ князь ҫӗнӗ воеводӑсем кӑларса ярать, Утямӑша вӑл чӑн-чӑн хан вырӑнне хумасть, ӑна сирпӗтсе антарса Хусанта каллех Шигалее хан тӑвасшӑн, ҫитес ҫуркунне вырӑссем Хусан патне вӑрҫӑпа килме хатӗрленеҫҫӗ.
5. Пӗчӗк Гирей // Куҫма Турхан. Турхан К. С. Сӗве Атӑла юхса кӗрет: Истори романӗ. Иккӗмӗш кӗнеке. — Шупашкар: Чӑваш кӗнеке издательстви, 1994. — 559 с.
Валерий Красинов, сарӑ ҫӳҫлӗ йӗкӗт, пӗрремӗш класлӑ шофер, — куна вӑл Шупашкартан тапранас чухне ҫине-ҫинех астутарнӑччӗ, — автобазӑра виҫҫӗмӗш ҫул комсорга суйланнӑскер, — куна та анкетӑра пысӑк саспаллисемпех палӑртнӑччӗ, — маларах тухса тӑчӗ те: — Темиҫе хут та чарма хӑтлантӑм вӗсене эп, — терӗ уҫӑ сасӑпа, унтан аллине лас сулчӗ.
2 // Иван Лисаев. И. И. Лисаев. Тивӗҫ: роман. — Шупашкар: Чӑваш кӗнеке издательстви, 1987. — 303 с.
Хӑй тӗллӗн вара каҫсерен Ваҫиле ял ҫыннисем вӑл кашкӑрсемпе мӗнле тытӑҫнине, хирте утӑ капанӗ айӗнче ҫӗр каҫнине, иккӗмӗш кунне фермӑра хуралҫӑпа пӗр пӳлӗмре ҫывӑрнине, «Красный пахарь» колхоз председателӗ ӑна лартса кайнине, хӗрарӑм Суслонгерта лагерьти ӗҫкӗҫ-майора сӑмакун ӗҫтернине пӗлменнине аса илсе чунтан ахӑлтатса кулатчӗ.
Лиля // Николай Сорокин. Сорокин Н.М. Тӑлӑх арӑм минтерӗ. Савнисен романӗ. – Шупашкар: «Ҫӗнӗ Вӑхӑт», 2019. – 216 с.
Кунччен нихӑҫан та эрех-сӑра таврашне ас тивсе курманскер, Полина малтанах ҫакна хирӗҫлерӗ, варарахран ҫеҫ упӑшки «пусахласах» хистенипе, шалти «хирлӗвне» хивре карӑнтарсах ун ӳкӗтне килсе, кӑмӑлне кӳрсе, йӗклене-йӗклене черкке тӑррине малтан саркайӑк шыва сыпкӑм сыпкӑмланӑн чапӑрт татса илчӗ, унтан, куҫне хупса, тӗппи шаплаттарчӗ.
Хӑлхасӑр, куҫсӑр вӑрманта // Василий Сипет. Сипет В. Хӑлхасӑр, куҫсӑр вӑрманта: повесть. — Шупашкар, «Пегас» издательство ҫурчӗ, 2017. — 196 с.
Районта ҫак ӗҫсене мӗнле йӗркеленипе район администрацийӗн капиталлӑ строительство тата общество инфраструктурине аталантарассин пайӗн пурӑнмалли ҫурт-йӗрпе коммуналлӑ хуҫалӑх тата пурӑнмалли ҫурт-йӗр хутшӑнӑвӗсен секторӗн заведующине Ольга САНДИМИРОВӐНА паллаштарма ыйтрӑм: – Программӑна 2014 – 2043 ҫулсем валли туса хатӗрленӗ.
Нумай хваттерлӗ ҫуртсенчи капиталлӑ юсав ӗҫӗсем ҫинчен // В. ШАПОШНИКОВ. https://www.zp21rus.ru/obshchestvo/8777- ... sem-inchen
Иван Васильевич йывӑр тапхӑрсене аса илсе ҫапла калать: «Ачалӑх хӗн-хурта иртнӗ пирӗн. Тӑхӑнма ҫи-пуҫ пулман, тӑраниччен апат ҫисе курман та пулӗ, пӗрмаях хырӑм выҫӑччӗ, ҫиес килетчӗ. Урара – ҫӑпата, хамӑр ҫинче килте тӗртсе тунӑ пиртен ҫӗленӗ кӗпе-йӗм. Анчах та, темле йывӑр самана пулнӑ пулсан та эпир йӗркеллӗ ҫын пулас тесе тӑрӑшнӑ…»
Мӑшӑрлӑ пурнӑҫӑн 60 ҫулхи юбилейӗ // Ирина СЕРГЕЕВА. https://kanashen.ru/2025/07/04/%d0%bca%d ... b5%d0%b9e/
Чӑваш патшалӑх гуманитари наукисен институчӗн наука сотрудникӗн, истори наукисен докторӗн Иван Бойко профессорӑн шухӑшӗпе - авторсем ҫак кӗнекере информаци материалӗн питӗ пысӑк калӑпӑшне пухнӑ, вӑл специалистсемшӗн ҫеҫ мар, вулакансен чылай анлӑрах йышӗшӗн усӑллӑ, Чӑваш Енпе пӗтӗм Раҫҫейри информаци уйӗнче тивӗҫлӗ паллаштарать.
Энциклопеди - «Раҫҫей журналистикин ылтӑн ҫӳлӗкӗ» ҫинче // Надежда ОСИПОВА. «Хыпар», 2015, 38-39 (26690-26691)№, 6 с.
Чи малтан Лашманова асӑрхарӗ вӑл — сӑнӗ сасартӑк тӗксӗмленчӗ, куҫ харшийӗсем, ҫамки тирне картлантарса, ҫӳлелле ывтӑнчӗҫ; Пруткин ҫине пӑхрӗ — тутӑх ҫинӗ тимӗр пек шатра-паталлӑ хӗрлӗ пичӗ чӗтренсе илчӗ; хӑй умне кулкаласа пырса тӑнӑ Серебрякова куҫӗпе сӗртӗнчӗ — сӑнӗ кӑштах ӑшӑнчӗ; мана курчӗ — хӑйне хӑй ирӗксӗрлесе кулам пек турӗ.
XXIV // Лаврентий Таллеров. Таллеров Л.В. Сӑпка юрри: повеҫсем, калавсем тата очерксем. Чӑваш кӗнеке издательстви. Шупашкар, 1979 ҫ. — 400 с. — 94–253 с.
Шӑртланса, ырханланса кайнӑ пит-куҫлӑ Тимуш картишне кӗчӗ те ҫӑл умӗнчи валашкана мӑкӑртата-мӑкӑртата шыв тултарчӗ («Хамсӑр пуҫне шыв ярса хуракан та ҫук ҫакӑнта, типсе-ӗнсех кайнӑ валашка»), картиш кӗтессинчи хӑяр пахчи еннелле пӑхрӗ — уҫӑ алӑкран пахчана чӑхсем кӗрсе кайнине курчӗ те вӗсене хӑвалама танкӑлтатрӗ, каллех мӑкӑртатрӗ:
V // Лаврентий Таллеров. Таллеров Л.В. Сӑпка юрри: повеҫсем, калавсем тата очерксем. Чӑваш кӗнеке издательстви. Шупашкар, 1979 ҫ. — 400 с. — 254–305 с.
Кучан, ӑна халь-халь ҫисе яма хатӗр пек, пит шӑммисене вылянтарчӗ, Жумба хӑй Телегина милици хушшинче курнине пач ӗненмерӗ тейӗн, Йысна урине кӑна мар, пӗтӗм шӑмшакне чӗтрентере-чӗтрентере илет, ку ӗнтӗ вӑл ҫав тери хытӑ тарӑхнине пӗлтерет, Валет кӑна ни тарӑхмасть, ни тӗлӗнмест, ҫапла пулса тухасса малтанах пӗлнӗ пек тыткалать хӑйне…
3 // Николай Максимов. Максимов Н.Н. Синкер. Роман. — Шупашкар: Чӑваш кӗнеке издательстви, 1991. — 349 с.
Шкул выпускникӗ, маунтинбайк енӗпе ҫуллахи олимп вӑййисен пӑхӑр призерӗ, икӗ хут тӗнче чемпионки, тӗнче Кубокӗн этапӗсен ҫӗнтерӳҫи Ирина Калентьева тата тӗнче чемпионӗ, тӗнче Кубокӗн виҫӗ хутчен ҫӗнтерӳҫи, корэш енӗпе тӗнче класлӑ спорт мастерӗ, хальхи вӑхӑтра Украинӑри ятарлӑ ҫар операцине хутшӑнакан Ринас Садаров видео-салам янӑ.
Ҫитӗнӳ ҫулӗ такӑр пултӑр // Альбина ИВАНОВА. https://avangard-21.ru/gazeta/51947-cit- ... r-pult-r-2
Хресчен союзӗн председателӗн Аркадий Павлович Айдакӑн (йывӑр тӑпри ҫӑмӑл пултӑр), республикӑри агропромышленноҫ комплексӗн профсоюз комитечӗн председателӗн Петр Васильевич Ивантаевӑн, ял хуҫалӑх министрӗн Александр Ильич Куликовӑн тӑрӑшулӑхӗ пысӑк, авторитечӗсем сумлӑ пулман пулсан «Хресчен сассине» ура ҫине тӑма йывӑр тиветчӗ.
Ӑнӑҫу сана, хаҫатӑм! // Вера САВЕЛЬЕВА. «Хресчен сасси», 2016.04.21, 15№
Хӑйсен ушкӑнӗнче Джамалия Баранова, Николай Федоров, Владислав Васильев (Шупашкар районӗ), Наталья Кузьмина, Александр Антонов, Валерий Матвеев (Шупашкар), Сергей Павлов (Канаш хули), Юрий Мануйлов (Куславкка районӗ), Виктор Серенков (Улатӑр хули), Николай Алексеев (Сӗнтӗрвӑрри районӗ), Михаил Ямолкин, Александр Антонов (Мари Эл) палӑрнӑ.
Элтепер парнисемшӗн ветеран-йӗлтӗрҫӗсем тупӑшнӑ // Вера Эверкки. https://chuvash.org/news/4799.html
Ҫавӑнпа малтанхи инженер пӳлӗмӗнче нимӗн те улӑштармарӗ, сӗтел ҫинче выртакан хутсене те, стена ҫинчи плакатсене те, шкап ҫумне ҫапнӑ пӑтаран ҫакӑнса тӑракан плащпа шлепкене те тӗкӗнмерӗ, пукансене те вырӑнтан вырӑна куҫармарӗ; килти пахчари кӑвак ҫеҫкеллӗ чечек куршукне ҫеҫ шывлӑ кантӑк савӑтпа уҫса хуракан календарь ҫумне лартрӗ.
Кайӑксем вӗҫекен тӳперен… // Ӑсан Уҫӑпӗ. Ӑсан Уҫӑпӗ. Тӗлӗкри те пирӗнпех: повеҫсемпе калавсем. Шупашкар: «Пегас» издательство ҫурчӗ, 2014. — 142 с. — 5–54 с.
Тӗслӗхрен, Н. И. Ашмарин сӗннӗ терминсен списокӗнче унччен тӗл пулман ҫак терминсене курма пулать: хушӑм пуплев (аппозитивное предложение), тулӑм (дополнение), еплелӗх «качество», миҫелӗх «количество», тавраш (обстоятельство), ят пуплев (предложение-имя), каварлаша тӑран пуплев (условное предложение), эмоци (туйӑм-сисӗм вырӑнне) т. ыт. те.
2. Чӗлхе терминӗсем йӗркеленме тытӑнни. Терминологи ӗҫӗн тӗп тапхӑрӗсем // И. А. Андреев. Чӑаш терминологийӗн ыйтӑвӗсем. — Шупашкар, 1979. — 154 с. — 71–91 с.