Новые
1971 ҫулта тухнӑ вырӑсла-чӑвашла словарьтен:
Икӗ чӗлхеллӗ словарьсенче терминсен пӗлтерӗшне ӑнлантармалли мелсем // М. И. Скворцов, М. В. Лазова. Чӑаш терминологийӗн ыйтӑвӗсем. — Шупашкар, 1979. — 154 с. — 139–153 с.
Акӑ хӑшпӗр тӗслӗхсем.
Икӗ чӗлхеллӗ словарьсенче терминсен пӗлтерӗшне ӑнлантармалли мелсем // М. И. Скворцов, М. В. Лазова. Чӑаш терминологийӗн ыйтӑвӗсем. — Шупашкар, 1979. — 154 с. — 139–153 с.
Словарьсенче ҫак мелпе час-часах усӑ кураҫҫӗ, мӗншӗн тесен вӑл нумай вырӑн перекетлет ҫеҫ мар, йышӑннӑ терминсемпе тӑван чӗлхе сӑмахӗсем хушшинчи ҫыхӑнусене те ҫирӗплетме пулӑшать.
Икӗ чӗлхеллӗ словарьсенче терминсен пӗлтерӗшне ӑнлантармалли мелсем // М. И. Скворцов, М. В. Лазова. Чӑаш терминологийӗн ыйтӑвӗсем. — Шупашкар, 1979. — 154 с. — 139–153 с.
Юнашар тӑракан чӑваш эквиваленчӗсем ӑнлава уҫса пама пулӑшнӑ пирки кун пек чухне ятарлӑ ӑнлантару кирлӗ пулмасть.
Икӗ чӗлхеллӗ словарьсенче терминсен пӗлтерӗшне ӑнлантармалли мелсем // М. И. Скворцов, М. В. Лазова. Чӑаш терминологийӗн ыйтӑвӗсем. — Шупашкар, 1979. — 154 с. — 139–153 с.
Ҫапла вара статьян куҫару пайӗнче вырӑсла терминпа тӗлме-тӗл ҫав терминӑн чӑвашлатнӑ форми тата унпа пӗр пӗлтерӗшлӗ чӑваш сӑмахӗ (е темиҫе сӑмах) тума пултарать.
Икӗ чӗлхеллӗ словарьсенче терминсен пӗлтерӗшне ӑнлантармалли мелсем // М. И. Скворцов, М. В. Лазова. Чӑаш терминологийӗн ыйтӑвӗсем. — Шупашкар, 1979. — 154 с. — 139–153 с.
Ҫавӑн пек чухне вӗсем словарь статйинче, синоним шутланса, юнашарах тӑраҫҫӗ, тепӗр чӗлхери терминӑн тан эквиваленчӗсем пулаҫҫӗ.
Икӗ чӗлхеллӗ словарьсенче терминсен пӗлтерӗшне ӑнлантармалли мелсем // М. И. Скворцов, М. В. Лазова. Чӑаш терминологийӗн ыйтӑвӗсем. — Шупашкар, 1979. — 154 с. — 139–153 с.
Вариантсем пӗр вӑхӑт тан шайрах тӑма, пӗрешкелех тухӑҫлӑ пулма пултараҫҫӗ.
Икӗ чӗлхеллӗ словарьсенче терминсен пӗлтерӗшне ӑнлантармалли мелсем // М. И. Скворцов, М. В. Лазова. Чӑаш терминологийӗн ыйтӑвӗсем. — Шупашкар, 1979. — 154 с. — 139–153 с.
Литература чӗлхи аталанӑвӗн малаллахи тапхӑрӗсенче темиҫе вариантран тӗп сӑмахне суйласа илсе нормӑна кӗртеҫҫӗ, ыттисене вара е урӑх пӗлтерӗш сӗмӗ туянтараҫҫӗ, е активлӑ лексика йышӗнчен хӗссе кӑлараҫҫӗ.
Икӗ чӗлхеллӗ словарьсенче терминсен пӗлтерӗшне ӑнлантармалли мелсем // М. И. Скворцов, М. В. Лазова. Чӑаш терминологийӗн ыйтӑвӗсем. — Шупашкар, 1979. — 154 с. — 139–153 с.
Нумай чӗлхен опычӗ ҫакна кӑтартса парать: вӑйлӑ аталану-улшӑну тапхӑрӗсенче, уйрӑмах урӑх чӗлхе витӗмӗ палӑрнӑ чухне, терминологире ялан вариантлӑх анлӑ сарӑлать: пӗр ӑнлава икӗ е темиҫе сӑмахпа каласа палӑртни тӗл пулать.
Икӗ чӗлхеллӗ словарьсенче терминсен пӗлтерӗшне ӑнлантармалли мелсем // М. И. Скворцов, М. В. Лазова. Чӑаш терминологийӗн ыйтӑвӗсем. — Шупашкар, 1979. — 154 с. — 139–153 с.
Анчах ку вӑл терминологин идеаллӑ требованийӗсене чӗрӗ чӗлхери конкретлӑ лару-тӑрупа пӑтраштарни пулать.
Икӗ чӗлхеллӗ словарьсенче терминсен пӗлтерӗшне ӑнлантармалли мелсем // М. И. Скворцов, М. В. Лазова. Чӑаш терминологийӗн ыйтӑвӗсем. — Шупашкар, 1979. — 154 с. — 139–153 с.
Хӑшпӗр чӗлхеҫӗсем вариантлӑха терминологи ӗҫӗнчи чӑтма ҫук пысӑк ҫитменлӗх тесе шутлаҫҫӗ, унран халех хӑтӑлас тӗллев лартма хӑтланаҫҫӗ.
Икӗ чӗлхеллӗ словарьсенче терминсен пӗлтерӗшне ӑнлантармалли мелсем // М. И. Скворцов, М. В. Лазова. Чӑаш терминологийӗн ыйтӑвӗсем. — Шупашкар, 1979. — 154 с. — 139–153 с.
Чылай чухне, чӑваш чӗлхинче вырӑс терминӗпе (интернационаллӑ терминпа) чиперех тӳр килекен сӑмах пур ҫинчех, литература чӗлхине вырӑс терминне те йышӑнаҫҫӗ, ҫапла вара вариантлӑх е синонимилӗх пулса каять.
Икӗ чӗлхеллӗ словарьсенче терминсен пӗлтерӗшне ӑнлантармалли мелсем // М. И. Скворцов, М. В. Лазова. Чӑаш терминологийӗн ыйтӑвӗсем. — Шупашкар, 1979. — 154 с. — 139–153 с.
Кунашкал терминсен хисепӗ пирӗн чӗлхере те, Совет Союзӗнчи ытти халӑхсен чӗлхисенче те ӳссех пырать.
Икӗ чӗлхеллӗ словарьсенче терминсен пӗлтерӗшне ӑнлантармалли мелсем // М. И. Скворцов, М. В. Лазова. Чӑаш терминологийӗн ыйтӑвӗсем. — Шупашкар, 1979. — 154 с. — 139–153 с.
Чӑвашсемшӗн пӗлтерӗшӗ уҫӑмлӑ пулнӑ пирки ӗнтӗ вӗсене словарьсенче ӑнлантарса пама кирлӗ мар.
Икӗ чӗлхеллӗ словарьсенче терминсен пӗлтерӗшне ӑнлантармалли мелсем // М. И. Скворцов, М. В. Лазова. Чӑаш терминологийӗн ыйтӑвӗсем. — Шупашкар, 1979. — 154 с. — 139–153 с.
Юлашки ушкӑнӗнчи терминсем чӑваш несӗллӗ мар пулин те, вӗсем халӗ чӑваш лексикин системине ҫирӗп кӗрсе вырнаҫнӑ, фонетикӑпа грамматика тӗлӗшӗнчен, ҫавӑн пекех сӑмах пулӑвӗпе пуплеври ҫыхӑну тӗлӗшӗнчен тымарланнӑ.
Икӗ чӗлхеллӗ словарьсенче терминсен пӗлтерӗшне ӑнлантармалли мелсем // М. И. Скворцов, М. В. Лазова. Чӑаш терминологийӗн ыйтӑвӗсем. — Шупашкар, 1979. — 154 с. — 139–153 с.
Вырӑсла термина тӳр килекенни чӑваш чӗлхинче тӗрлӗ йышши лексема пулма пултарать: тӗп чӑваш сӑмахӗ, вӑл шутра пӗлтерӗш кальки, урӑхла каласан, термин пӗлтерӗшӗпе функцине йышӑннӑ ахаль сӑмах, тӗслӗхрен: развитие — аталану, пространство — уҫлӑх, ствол — кӗпҫе т. ыт. те; вырӑс сӑмахӗн калӑпӗпе хайланӑ сӑмах пулӑвӗн кальки: безопасность — хӑрушсӑрлӑх, пятилетка — пилӗкҫуллӑх, разоружение — хӗҫпӑшалсӑрлану, хӗҫпӑшалсӑрланни т. ыт. те; вырӑс чӗлхинчен е ун урлӑ йышӑннӑ сӑмах: революция — революци, коммунизм — коммунизм, каучук — каучук, опера — опера т. ыт. те.
Икӗ чӗлхеллӗ словарьсенче терминсен пӗлтерӗшне ӑнлантармалли мелсем // М. И. Скворцов, М. В. Лазова. Чӑаш терминологийӗн ыйтӑвӗсем. — Шупашкар, 1979. — 154 с. — 139–153 с.
Хальхи вӑхӑтра кунашкал эквивалентлӑх ахаль лексика сӑмахӗсем хушшинче ҫеҫ мар, терминсен чылай ушкӑнӗнче те палӑрать.
Икӗ чӗлхеллӗ словарьсенче терминсен пӗлтерӗшне ӑнлантармалли мелсем // М. И. Скворцов, М. В. Лазова. Чӑаш терминологийӗн ыйтӑвӗсем. — Шупашкар, 1979. — 154 с. — 139–153 с.
Пӗр чӗлхери лексика единицине унӑн тепӗр чӗлхери тивӗҫлӗ эквиваленчӗпе улӑштарма, пӗлтерӗше ӑнлантарусӑрах уҫӑмлӑ тума икӗ чӗлхинче те ҫав ӑнлава, япалана ят паракан тан пӗлтерӗшлӗ сӑмахсем пулни кирлӗ.
Икӗ чӗлхеллӗ словарьсенче терминсен пӗлтерӗшне ӑнлантармалли мелсем // М. И. Скворцов, М. В. Лазова. Чӑаш терминологийӗн ыйтӑвӗсем. — Шупашкар, 1979. — 154 с. — 139–153 с.
Ют чӗлхе сӑмахне е тӑван чӗлхене тин ҫеҫ кӗнӗ, халӑх хушшинче сарӑлайман термина ӑнлантармалли чи ансат мел вӑл, паллах, куҫару.
Икӗ чӗлхеллӗ словарьсенче терминсен пӗлтерӗшне ӑнлантармалли мелсем // М. И. Скворцов, М. В. Лазова. Чӑаш терминологийӗн ыйтӑвӗсем. — Шупашкар, 1979. — 154 с. — 139–153 с.
Кунта пӑхса тухнӑ мелсем вара чӑваш чӗлхин терминологи словарӗсене хатӗрленӗ чухне те юрӑхлӑ пулма пултараҫҫӗ.
Икӗ чӗлхеллӗ словарьсенче терминсен пӗлтерӗшне ӑнлантармалли мелсем // М. И. Скворцов, М. В. Лазова. Чӑаш терминологийӗн ыйтӑвӗсем. — Шупашкар, 1979. — 154 с. — 139–153 с.