Новые
нигилизм — алӑпа хыпаласа пӗлмен, юраман, куҫа курӑнман япала — вӑл тӗнчере ҫук япала тесе вӗрентни; тӗнчери мӗнпур йӗркесене, саккуна, пӗтӗм пурнӑҫа пӑсса, ҫӗмӗрсе, ҫӗнӗ пурнӑҫ, ҫӗнӗ йӗрке кӑларас тесе вӗрентни.
Икӗ чӗлхеллӗ словарьсенче терминсен пӗлтерӗшне ӑнлантармалли мелсем // М. И. Скворцов, М. В. Лазова. Чӑаш терминологийӗн ыйтӑвӗсем. — Шупашкар, 1979. — 154 с. — 139–153 с.
Чӑваш чӗлхин пӗрремӗш пысӑк словарӗнче ҫакӑ уйрӑмах лайӑх курӑнать:
Икӗ чӗлхеллӗ словарьсенче терминсен пӗлтерӗшне ӑнлантармалли мелсем // М. И. Скворцов, М. В. Лазова. Чӑаш терминологийӗн ыйтӑвӗсем. — Шупашкар, 1979. — 154 с. — 139–153 с.
Ӗлӗкрех, лексикографи методики ҫирӗпленсе ҫитменнине пула тата вулакансен аталану шайне кура, терминсене май пур таран ансатрах мелпе ӑнлантарма тӑрӑшнӑ.
Икӗ чӗлхеллӗ словарьсенче терминсен пӗлтерӗшне ӑнлантармалли мелсем // М. И. Скворцов, М. В. Лазова. Чӑаш терминологийӗн ыйтӑвӗсем. — Шупашкар, 1979. — 154 с. — 139–153 с.
Калас пулать, пирӗн словарьсенче ку требованисене тытса пырайманни, вӗсенчен пӑрӑнни нумай чухне тӗл пулать.
Икӗ чӗлхеллӗ словарьсенче терминсен пӗлтерӗшне ӑнлантармалли мелсем // М. И. Скворцов, М. В. Лазова. Чӑаш терминологийӗн ыйтӑвӗсем. — Шупашкар, 1979. — 154 с. — 139–153 с.
в) определени кӗске те уҫӑмлӑ, ӑнланма меллӗ пулни.
Икӗ чӗлхеллӗ словарьсенче терминсен пӗлтерӗшне ӑнлантармалли мелсем // М. И. Скворцов, М. В. Лазова. Чӑаш терминологийӗн ыйтӑвӗсем. — Шупашкар, 1979. — 154 с. — 139–153 с.
б) ҫав сведенисем ӑнлава уҫса пама ҫителӗклӗ пулни;
Икӗ чӗлхеллӗ словарьсенче терминсен пӗлтерӗшне ӑнлантармалли мелсем // М. И. Скворцов, М. В. Лазова. Чӑаш терминологийӗн ыйтӑвӗсем. — Шупашкар, 1979. — 154 с. — 139–153 с.
ӑ) унта пулӑм хӑйевӗрлӗхне уҫса пама чӑнах та кирлӗ сведенисем кӑна пулни;
Икӗ чӗлхеллӗ словарьсенче терминсен пӗлтерӗшне ӑнлантармалли мелсем // М. И. Скворцов, М. В. Лазова. Чӑаш терминологийӗн ыйтӑвӗсем. — Шупашкар, 1979. — 154 с. — 139–153 с.
а) определени тӗрӗслӗхӗ, хальхи наука пӗлӗвӗн шайӗпе тан тӑни;
Икӗ чӗлхеллӗ словарьсенче терминсен пӗлтерӗшне ӑнлантармалли мелсем // М. И. Скворцов, М. В. Лазова. Чӑаш терминологийӗн ыйтӑвӗсем. — Шупашкар, 1979. — 154 с. — 139–153 с.
Термин дефиницине сӑмахпа каласа палӑртнӑ чухне ҫак требованисене мала хураҫҫӗ:
Икӗ чӗлхеллӗ словарьсенче терминсен пӗлтерӗшне ӑнлантармалли мелсем // М. И. Скворцов, М. В. Лазова. Чӑаш терминологийӗн ыйтӑвӗсем. — Шупашкар, 1979. — 154 с. — 139–153 с.
Ҫакна лексикографире термин определенийӗ, е дефиницийӗ, теҫҫӗ те ӗнтӗ.
Икӗ чӗлхеллӗ словарьсенче терминсен пӗлтерӗшне ӑнлантармалли мелсем // М. И. Скворцов, М. В. Лазова. Чӑаш терминологийӗн ыйтӑвӗсем. — Шупашкар, 1979. — 154 с. — 139–153 с.
Терминсен, уйрӑмах чӗлхене тин ҫеҫ кӗрекеннисен, пӗлтерӗшне вулаканшӑн лайӑх ӑнланмалла тумалли тӗп мел вӑл — ҫав терминпа калакан ӑнлавӑн чи кирлӗ паллӑсене наука вӗрентнӗ пек тӗрӗс, кӗскен те витӗмлӗн уҫса пани.
Икӗ чӗлхеллӗ словарьсенче терминсен пӗлтерӗшне ӑнлантармалли мелсем // М. И. Скворцов, М. В. Лазова. Чӑаш терминологийӗн ыйтӑвӗсем. — Шупашкар, 1979. — 154 с. — 139–153 с.
Ку мел сӑмах термин пӗлтерӗшӗпе те, термин мар пӗлтерӗшпе те активлӑ ҫӳренине кӑтартса памалла чухне усӑллӑ.
Икӗ чӗлхеллӗ словарьсенче терминсен пӗлтерӗшне ӑнлантармалли мелсем // М. И. Скворцов, М. В. Лазова. Чӑаш терминологийӗн ыйтӑвӗсем. — Шупашкар, 1979. — 154 с. — 139–153 с.
обращение 1. см. обратить(ся) и обращать(ся)… 2. (призыв, просьба) сакырыу… 3. (обхождение) могэмэлэ… 4. эк. эйлэнеш… 5. (употребление) кулланыу…
Икӗ чӗлхеллӗ словарьсенче терминсен пӗлтерӗшне ӑнлантармалли мелсем // М. И. Скворцов, М. В. Лазова. Чӑаш терминологийӗн ыйтӑвӗсем. — Шупашкар, 1979. — 154 с. — 139–153 с.
1964 ҫулхи вырӑсла-пушкӑртла словарьте:
Икӗ чӗлхеллӗ словарьсенче терминсен пӗлтерӗшне ӑнлантармалли мелсем // М. И. Скворцов, М. В. Лазова. Чӑаш терминологийӗн ыйтӑвӗсем. — Шупашкар, 1979. — 154 с. — 139–153 с.
кон 1. (очерченное место игры) чикӗ 2. (ряд фигур) йӗрке 3. (партия игры) кон.
Икӗ чӗлхеллӗ словарьсенче терминсен пӗлтерӗшне ӑнлантармалли мелсем // М. И. Скворцов, М. В. Лазова. Чӑаш терминологийӗн ыйтӑвӗсем. — Шупашкар, 1979. — 154 с. — 139–153 с.
1971 ҫулхи вырӑсла-чӑвашла словарьте:
Икӗ чӗлхеллӗ словарьсенче терминсен пӗлтерӗшне ӑнлантармалли мелсем // М. И. Скворцов, М. В. Лазова. Чӑаш терминологийӗн ыйтӑвӗсем. — Шупашкар, 1979. — 154 с. — 139–153 с.
Нумай пӗлтерӗшлӗ терминсене тӗрӗс ӑнланма пулӑшас шутпа реестрти сӑмах хыҫҫӑн е пӗлтерӗш йӗркине кӑтартакан цифра хыҫҫӑн вырӑсла кӗске ӑнлантару ларас мелпе те усӑ кураҫҫӗ.
Икӗ чӗлхеллӗ словарьсенче терминсен пӗлтерӗшне ӑнлантармалли мелсем // М. И. Скворцов, М. В. Лазова. Чӑаш терминологийӗн ыйтӑвӗсем. — Шупашкар, 1979. — 154 с. — 139–153 с.
Ҫавӑнпа та ҫӗнӗ чӑвашла-вырӑсла словарьте ку меле пачах пӑрахӑҫлама йышӑннӑ, унта терминӑн кашни пӗлтерӗшне ятарласа уҫса панӑ.
Икӗ чӗлхеллӗ словарьсенче терминсен пӗлтерӗшне ӑнлантармалли мелсем // М. И. Скворцов, М. В. Лазова. Чӑаш терминологийӗн ыйтӑвӗсем. — Шупашкар, 1979. — 154 с. — 139–153 с.
Ун пек чухне словарь статйине ҫӳлерех асӑннӑ мелпе йӗркелени пушшех пӑтраштарма пултарать.
Икӗ чӗлхеллӗ словарьсенче терминсен пӗлтерӗшне ӑнлантармалли мелсем // М. И. Скворцов, М. В. Лазова. Чӑаш терминологийӗн ыйтӑвӗсем. — Шупашкар, 1979. — 154 с. — 139–153 с.
Вара пӗр терминӑнах тӗрлӗ чӗлхесенче семантика калӑпӑшӗ ӑрасна пулса каять.
Икӗ чӗлхеллӗ словарьсенче терминсен пӗлтерӗшне ӑнлантармалли мелсем // М. И. Скворцов, М. В. Лазова. Чӑаш терминологийӗн ыйтӑвӗсем. — Шупашкар, 1979. — 154 с. — 139–153 с.