Короткие
Акӑ, Хветӗр Ҫиттан (Кӗҫӗн Патӑрьел) вӑрҫӑ хирӗнчен 1942 ҫулта килне янӑ пӗр ҫырӑвӗнчи йӗркесем: «Хӗле май татах хӗрӳллӗ ҫапӑҫу пуҫланчӗ. Ҫак хӗлле тӑшмана ҫӗнтерсе вӑрҫӑ вӗҫленессе шанатпӑр. Унччен мӗнле те пулин сывлӑхӑрсене упрӑр. Эпир кунта самаях пурӑнатпӑр. Аннушка (мӑшӑрӗ) ман пата килкелесех каять. Вӑл та ҫаплах йывӑр тесе йынӑшма пӑхать. Эпӗ ӑна ятлатӑп та тата лӑплантаратӑп. Паллах, салтак пурнӑҫӗ хӗрарӑмшӑн пиртен темиҫе хут йывӑр. Ну, мӗн тӑвас тетӗн, тӑшмана ҫӗнтерме мӗн пур вӑя хумалла, унсӑрӑн ҫӗнтерӳ хӑй килмест».
Аса илӳсем, виҫ кӗтеслӗ ҫырусем // Эвелина КАРЯГИНА. https://avangard-21.ru/gazeta/52931-asa- ... sl-cyrusem
Районта иртнӗ Пӗрлехи информаци кунӗнче 2016 ҫулта граждансене социаллӑ пулӑшу кӳресси, экологи субботникӗсене тата Йывӑҫ кунне йӗркелесе ирттересси, хула, ял тӑрӑхӗсенчи урамсенче, ҫул хӗррисенче, масарсен территорийӗсенче тирпей-илем кӗртесси, Аслӑ Отечественнӑй вӑрҫӑра ҫӗнтернӗренпе 71 ҫул ҫитнине халалласа ирттерекен мероприятисене хатӗрленсе ирттересси, ҫурхи уй-хир ӗҫӗсене кӗске вӑхӑтра тата пахлӑхлӑ пурнӑҫласси, ҫуркуннехи-ҫуллахи вӑхӑтсенче пушар хӑрушсӑрлӑхӗпе ҫыхӑннӑ мерӑсене тытса пырас ыйтусене сӳтсе явнӑ.
Социаллӑ ыйтусем малти вырӑнта // Хӗрлӗ ялав. «Хӗрлӗ ялав», 2016.04.20
Тӗслӗхрен, микрорайона котельнӑй хута ямасӑр туса пӗтереймӗн, котельнӑйне иртерех лартас тесен, ун валли оборудовани тӑвакан предприятисен плансемпе графиксене улӑштармалла, ӑшӑ трасси валли пӑрӑхсемпе компессаторсем тата ытти хатӗр-хӗтӗр тӑратакан завода васкатмалла, микрорайона тума уйӑрнӑ укҫа-тенке маларах — тепӗр ҫултан ку ҫула, тепӗр кварталтан ку квартала — «куҫарса» пымалла, хайхи улӑштарнӑ графиксемпе, нормӑсемпе килӗшӳллӗн треста стройматериал тӑратмалли ҫӗнетнӗ график ярса памалла, ӑна ҫирӗплеттермелле…
4 // Иван Лисаев. И. И. Лисаев. Тивӗҫ: роман. Иккӗмӗш кӗнеке — Шупашкар: Чӑваш кӗнеке издательстви, 1989. — 351 с.
Хӑнасем уяв ячӗпе саламласа сӑмах каларӗҫ: Вӑрман-Ҫӗктер ял тӑрӑх пуҫлӑхӗн ҫумӗ Александр Кудряшов, Шупашкар район депутачӗ Николай Хорасев, ЧР ентешлӗхсен Канашӗн ертӳҫи Андрей Кузнецов, ЧР культура министрӗн ҫумӗ Вячеслав Оринов, Эстонири Нарвӑри «Нарспи» ентешлӗхӗн ертӳҫи Лидия Григорьева, Крымран килнӗ Николай Трапунин, Мускав чӑвашӗсенчен Владимир Волговский, Самара облаҫӗнчи «Пехил» ертӳҫин ҫумӗ Владимир Равеев, Тутар, Пушкӑрт республикисен, Чӗмпӗр, Красноармейски, Патӑръел, Муркаш ентешлӗхӗсен представителӗсем.
Хравути Пуххи ентешлӗхе пухрӗ // Николай Смирнов. «Тӑван Ен», 49-50№, 2016.07.01-07
Акӑ мӗн пӗлтерчӗ «Авангард» хаҫат редакцине ҫул-йӗр ҫинчи аварисем, ГИБДД сотрудникӗсен ӗҫӗ пирки РФ ШӖМӗн муниципалитетсем хушшинчи «Батыревский» уйрӑмӗнчи ГИБДД пайӗн начальникӗ, полици майорӗ Марат Юнусов (сӑн ӳкерчӗкре): - Ҫул-йӗр хӑрушсӑрлӑх патшалӑх инспекторӗсен тӗп тӗллевӗ - ҫул-йӗр юхӑмне хутшӑнакансен пурнӑҫӗпе сывлӑхне тата пурлӑхне сыхласа хӑварасси, вӗсен саккунлӑ прависемпе интересӗсене, ҫавӑн пекех обществӑпа патшалӑх интересӗсене хӳтӗлесси, транспорт хатӗрӗпе ҫӳреме хӑрушсӑрлӑх условийӗпе тивӗҫтересси.
Йӗркене пӑхӑнни лару-тӑрӑва та ҫӑмӑллатать // Альбина ЕГОРОВА. https://avangard-21.ru/gazeta/51802-j-rk ... c-m-llatat
Савӑнӑҫлӑ мероприятие район администраци пуҫлӑхӗ Артур Мухлисович Зарипов, Пушкӑрт Республикин ҫар комиссарӗ Михаил Александрович Блажевич тата стратегилле пӗлтерӗшлӗ ракетӑсен ҫарӗн ветеранӗсен республика канашӗн председателӗ Анатолий Евгеньевич Балтинский (хӑй вӑхӑтӗнче район военкомӗнче ӗҫленӗскер), ҫавӑн пекех районти учрежденисемпе организацисен ветеранӗсем, районти ял тӑрӑхӗсен пуҫлӑхӗсем, тӗрлӗ ҫарсен пӗрлешӗвӗсен ертӳҫисем, чикӗ ҫарӗсен ветеранӗсем, юнармеецсемпе патриотла «Мужество» клуб ачисем хутшӑннӑ.
Пишпӳлек ракетчикӗсем ҫар кунне паллӑ тунӑ // Марина Иванова. https://sutasul.ru/news/obshchestvo/2024 ... un-4015895
Пӗрре ӑна, ватӑ ҫынна хӗрхенсе-тӗр, колхоз председателӗ: «Тавтапуҫ сана, Мукуҫ мучи, кун чухлӗ ӗҫлесе патӑн, кан килӳнте ирӗккӗн», тенӗ пулать те, лешӗ вара, пӑшатан пек куҫӗле тӗллесе, хирӗҫ ҫапла лаплаттарса хунӑ пулать: «Эс ачам, малтан ман ҫула ҫит, унтан килте ларассисемпе лармассисем пирки калаҫ. Сана вара, шӑллӑм, кӑшт-кашт килте ларкаласан та пӑсмасть. Арӑмна хир кӑтартма пӑрахни те ултӑ ҫул — ачи-пӑчипех пӑчланчӗ, колхоз ӗҫне ҫӳремест. Пулӑш арӑмна. Мана вара — ан тӗкӗн, ман вырӑн халь ҫӗре кӗричченех кунта!» — тенӗ пулать.
5 // Хветӗр Агивер. Агивер Ф.Г. Сар ачапа сарӑ хӗр: Повесть. — Шупашкар: Чӑваш кӗнеке издательстви, 1980. — 256 с.
Оля сиксе тӑнӑ, анчах следователь сӗтеле чышкипе ҫапнӑ, Ольӑна ларма хушнӑ, ун хыҫҫӑн вара вӑрӑм документ вуласа пама тытӑннӑ, ҫав документ тӑрӑх, акӑ мӗн пулса тухнӑ: Арсентий Павлович Соколов, вӑтӑр ҫиччӗмӗш ҫулта хӑйӗн виҫҫӗмӗш сыпӑкри тӑванне вӑл халӑх тӑшманӗ пулнӑшӑн суд тунине пытарса пурӑннӑскер, хӑй ют ҫӗршыв агенчӗ пулса тӑрать, ӑна вӑрҫӑ пуҫламӑшӗнчех лешсем хӑйсем майлӑ ҫавӑрнӑ, халӗ, хӑйӗн хуҫисем хушнине пурнӑҫласа, юрӑхсӑр ҫӗнӗ топливо хатӗрленӗ, ҫав топливӑпа усӑ курнипе куҫ кӗретех катастрофа пулмалла пулнӑ…
15. Эпӗ нимӗн те манмастӑп // Леонид Агаков. Чаковский А. Б. Инҫетри ҫӑлтӑр ҫути: повесть / А. Б. Чаковский ; вырӑсларан Леонид Агаков куҫарнӑ. — Шупашкар: Чӑваш АССР кӗнеке издательстви, 1966. — 275 с.
Ытла ним туман тени тӗрӗсех мар: участокри хушма хуҫалӑха вӑхӑтлӑха та пулин упраса хӑварчӗҫ; ним сӑлтавсӑр канмалли кунсенче ӗҫлеме пӑрахрӗҫ; Гаврил Этменкина тата ытти ҫамрӑксене, Акимов кӑларса яма тӑнӑскерсене, ҫине тӑрсах хӳтӗлерӗҫ; трестран строительсен тепӗр ушкӑнне, кунта пуррисем хӑйсемех ӗлкӗреҫҫӗ тесе, чӗнсе илтермерӗҫ, — маттур Лукари, кун пирки Курмышовсене, Кулаковсене вӑхӑтра систерчӗ; участокри йӑла-йӗркене (мунча кӗресси, санитари кунӗ, столовӑй-клубри кино, кану каҫӗсем тата ытти те) пӗтӗмпех пӑсма памарӗҫ.
2 // Иван Лисаев. И. И. Лисаев. Тивӗҫ: роман. Иккӗмӗш кӗнеке — Шупашкар: Чӑваш кӗнеке издательстви, 1989. — 351 с.
Ӑшӑ лару-тӑрура иртнӗ тӗлпулӑва Тӑвай районӗн администрацийӗн пуҫлӑхӗ Владимир Михайлов, ветерансен канашӗн председателӗ Римма Гурина, Тӑвай районӗ тӑрӑх 50 ҫухрӑм иртекен Хусан хӳтӗлев чикки ҫинчен ҫырнӑ статьян авторӗ, Тӑвай районӗн Общество канашӗн председателӗ Владимир Шакров, социаллӑ пулӑшу центрӗн директорӗ Марина Петрова, Енӗш Нӑрвашри историпе асӑну музейӗн директорӗ Владимир Петров, Совет Союзӗн Геройӗ П.Х. Бухтулов ячӗллӗ Тӑвай вӑтам шкулӗн «Следопыт» шырав отрячӗн ертӳҫи Ирина Порфирьева, ветерансем хутшӑнчӗҫ.
Эстафетӑна канашсем пуҫларӗҫ // Ирина Андреева. http://kanashen.ru/2022/01/24/%d1%8d%d1% ... 0%d1%80ec/
Владимир Александрович хӑнасене Чӑваш Енпе паллаштарнӑ май ҫак самантсене палӑртса хӑварчӗ: республикӑра терминалпа логистика комплексӗсем тума майсем ҫителӗклӗ; автотранспорт тӗлӗшӗнчен «Европа — Ҫурҫӗр Китай» ҫулӗ ҫинче вырнаҫнӑ; тӗп отрасльсен йышӗнче — ял хуҫалӑхӗ, электротехника, хими отраслӗ, машиностроени; 19 аслӑ вӗренӳ заведенийӗ, вӗсенче 38300 студент вӗренет; ирӗклӗ ҫӗр лаптӑкӗ 298, вӗсем 1688 гектар йышӑнаҫҫӗ; экспорта ял хуҫалӑх культурисене, кайӑк-кӗшӗк, кондитер продукцийӗсене, электротехника хатӗрӗсене ӑсатаҫҫӗ.
Шупашкарпа Аньхой ҫывӑхланаҫҫӗ // Надежда СМИРНОВА. «Хыпар», 2016.07.22, 114-115№
Мероприятие Патӑрьел муниципалитет округӗнчи культура, туризм тата информаци тивӗҫтерӗвӗн пай пуҫлӑхӗ Наталия Никитина, Патӑрьелӗнчи централизациленӗ библиотека директорӗ Алевтина Овчинникова, Ҫӗньял территори пайӗн начальникӗ Мария Мадюкова, паллӑ литературовед Атнер Хусанкай хӑйӗн мӑшӑрӗпе, Чӑваш кӗнеке издательствин тӗп редакторӗ Владимир Степанов, Чӑваш Республикинчи Наци библиотекин заведующийӗ Татьяна Николаева, поэтӑмӑрӑн ачисем - Вероника, Константин, Анна - ҫывӑх тӑванӗсем, поэзи тусӗсем тата ыттисем хутшӑннӑ.
Геннадий Айхи сӑввисем 50 ытла чӗлхепе янӑраҫҫӗ // Канаш ен. https://avangard-21.ru/gazeta/51077-genn ... e-yan-racc
«Тӑван ҫӗршыв умӗнчи тивӗҫсемшӗн» II степень орденӑн медалӗпе промышленноҫӑн тӗрлӗ отраслӗсенче, строительствӑра, наукӑпа вӗрентӳре, сывлӑх сыхлавӗнче, культурӑра тата ӗҫ-хӗлӗн тӗрлӗ сферинче уйрӑм тава тивӗҫлӗ ӗҫсем тунӑ граждансене, ҫавӑн пекех Тӑван ҫӗршыва хӳтӗлес ӗҫе пысӑк тӳпе хывнӑшӑн, Раҫҫей Федерацийӗн хӗҫ-пӑшалӗсен йышне кӗрекен ҫар управленийӗн, пӗрлӗхӗсен тӗп органӗсене ҫӳллӗ шайра тытса яланах ҫӗршыва хӳтӗлеме хатӗр пулнӑшӑн, саккунлӑхпа йӗркелӗхе ҫирӗплетнӗшӗн, патшалӑх хӑрушсӑрлӑхӗпе тивӗҫтернӗшӗн параҫҫӗ.
Владимир Путин Ӗпхӳ мэрне орден медалӗпе наградӑланӑ // Надежда Родионова. https://ursassi.ru/news/%C3%87%D1%8B%D1% ... an-3938291
Шӑпах Виссарион пульницӑна ҫитсе кӗнӗ чух стройучасток кантурӗнче унӑн икӗ эрне каяллахи «концертне» ирӗксӗррӗн аса илнӗ: парти райкомӗнчен шӑнкӑравланӑ Благий патне: «Чувашия» стройучастокри Виссарион Данилович Данилов ӗҫ кунӗнчех ӳсӗрӗлсе кармунь каласа ҫӳрени, рабочисене ҫурт лартма чӑрмантарни пирки шалӑп пур иккен, шалӑпӗнче участок пуҫлӑхӗсем кун пек тӑрлавсӑр ӗҫшӗн Данилова ним туманнине те кӑтартнӑ; ну, паллӑ ӗнтӗ кун пек чух, райком Благийпе Курмышова ҫак «ЧПна» хӑвӑртрах пӑхса тухса тивӗҫлӗ мерӑсем йышӑнма сӗннӗ.
5 // Иван Лисаев. И. И. Лисаев. Тивӗҫ: роман. — Шупашкар: Чӑваш кӗнеке издательстви, 1987. — 303 с.
В. И. Ленин хӑйӗн «Мӗн тумалла?» ятлӑ кӗнекинче ҫакӑн пек ҫырнӑ: «Малта пыракан кӗрешӗвҫӗ рольне малта тӑракан теори тӑрӑх ӗҫлекен парти кӑна пурнӑҫа кӗртме пултарать. Ҫакӑ вӑл мӗне пӗлтернине кӑшт та пулин конкретлӑ ӑнланса илес тесен, вулакан ӗнтӗ вырӑс социал-демокрачӗсем умӗнхи ҫынсене — Герцена, Белинские, Чернышевские тата 70-мӗш ҫулсенчи революционерсен ушкӑнне аса илтӗр; вырӑс литератури хальхи вӑхӑтра мӗнле пӗтӗм тӗнчипе пысӑк пӗлтерӗшлӗ пулса тӑни ҫинчен те шухӑшласа пӑхтӑр; шухӑшласа пӑхтӑр… вара ҫакӑ та ҫителӗклӗ!»
«Мӗн тумалла?» роман ҫинчен // Николай Сандров, Владимир Садай. Чернышевский, Николай Гаврилович. Мӗн тумалла?: роман; вырӑсларан Николай Сандров, Владимир Садай куҫарнӑ. — Шупашкар: Чӑваш АССР государство издательстви, 1957. — 485–495 с.
Коллективлӑ хуҫалӑхсем йӗркеленӗ тапхӑрти терт-нуша, Тӑван ҫӗршывӑн Аслӑ вӑрҫин ҫулӗсенче чӑтса ирттернӗ йывӑрлӑх, каярахри лӑпкӑ мар пурнӑҫ аннесен тӑнлавӗсене самаях кӑвакартрӗ пулин те, пурнӑҫ илемлӗхне-техӗмне ҫухатмарӗ чӑваш хӗрарӑмӗ: ӗне-вӑкӑр кӑкарса суха турӗ, тырӑ вырчӗ, авӑн ҫапрӗ, вӑрман касса турттарчӗ, юн ӗҫен Гитлер ҫарӗ Атӑл ҫине тухма тапаланнӑ вӑхӑтра Сӑр тӑрӑхӗпе окоп-траншея чаврӗ, блиндаж-дзот турӗ, ҫӗрлесерен фронтри мӑшӑрӗ-ывӑлӗ валли чӑлха-нуски ҫыхрӗ, хӑй выҫӑ ларсан та мӗн пур апат-ҫимӗҫе фронта ӑсатрӗ.
Хĕрарăм – пурнăç, чĕрĕлĕх Турри // ЮРИЙ ЛИСТОПАД. «Тӑван Ен», 15-16№, 2016.03.02-10
Таврари эсрелсемпе кӳлӗ таврашӗнчи шыв шуйттанӗсене ватти-вӗттипех ура ҫине тӑратма шутланӑн, урине хӗстернӗ качака евӗр ихӗрет юрӑҫӑ; темле пульӑсем вшик! вшик! шӑхӑраҫҫӗ; пуртӑпа ҫапса кӗленче таврашне ватнӑн, шапӑрр, шапӑрр тӑкӑнать асар-писер кӗвӗ-ҫемӗ вӑрманҫӑ ҫине; пӗтӗмӗшле анрашу лӑпланнӑ пекки пулсанах, куритесене ярса панӑ апата сыснасем вӑрҫа-вӑрҫа ҫинӗн, тем нӑриклетни, хӑрӑлтатни, шыва путнӑн пакӑртатни илтӗнсе тӑрать, вара эсрелсемпе шуйттансене астармалли, вӗсен хӳрисене чӑнк тӑратмалли мекеклетӳ тапранса каять.
Христос ушкӑнӗ ташлать // Виталий Енӗш. Григорьев-Енӗш В.Г. Чун кӑварӗ. Повеҫсемпе калавсем. — Шупашкар: Чӑваш кӗнеке издательстви, 1987. — 215 с. — 85–186 с.
Кайран, уйӑха яхӑн ҫатӑр сивӗ тӑнӑ хыҫҫӑн, Хӗл Мучине такам сасартӑк ура хурать те такӑнтарать; ҫанталӑк хӑвӑрт ҫемҫелет; юр куҫ умӗнчех хуралма, путма тытӑнать; тепрер уйӑхран, ҫумӑр шывӗ пӗвене татса янӑ евӗр, вӑрмана ҫурхи хаваслӑх капланса пырса кӗрет; сасси уҫӑлнӑ кӑсӑясем, туратсем ҫине ҫака-ҫака янӑ йӗс шӑнкӑравсем евӗр, тинь-тинь тӑваҫҫӗ чарӑнма пӗлмесӗр; вӗсем, ӗшенкелеме пуҫланӑ ҫӗре ҫу сӗрнӗн йӑлтӑртатакан шӑнкӑрчсем, картунти пушӑ вӗллесене йышӑнма ӗлкӗрнӗскерсем, шӑхӑракан, ихӗрекен, чӗвӗлтетекен ансамбль йӗркелеҫҫӗ…
Лапшу Ҫтаппанӗн халапӗ мар // Виталий Енӗш. Григорьев-Енӗш В.Г. Чун кӑварӗ. Повеҫсемпе калавсем. — Шупашкар: Чӑваш кӗнеке издательстви, 1987. — 215 с. — 85–186 с.
Мероприятие Владимир Сергеевӑн амӑшӗпе ашшӗ — Елена Гавриловнӑпа Петр Владимирович, кадет класӗнче вӗренекенсен ашшӗ-амӑшӗсем, Вӑрмар муниципаллӑ округӗн пуҫлӑхӗ Василий Шигильдеев, шкул директорӗн тивӗҫӗсене пурнӑҫлаканӗ Константин Васильев, 39-мӗш пушарпа ҫӑлав чаҫӗн начальникӗ Сергей Григорьев, Чӑваш Республикинчи ачасен прависене хӳтӗлессипе ӗҫлекен Уполномоченнӑйӗн Вӑрмар районӗнчи обществӑлла пулӑшуҫи Ирина Алексеева, Тихвински Турамӑш турӑшӗ ячӗллӗ Мӑнҫырмари чиркӳ настоятелӗ Леонид Ермолаев протоиерей хутшӑнчӗҫ.
5 «Г» кадет класне В.П.Сергеев аслӑ лейтенант ятне пачӗҫ // Вӑрмар тӑрӑхӗ. http://gazeta1931.ru/urmary/12007-5-g-ka ... tne-pach-c
Н. А. Баскаков вӗсене ҫак япаласене пӗлтерекен ушкӑнсене уйӑрать: юханшывсем (Сула, Каяла), хула ячӗ (Тьмуторокань), рельеф ячӗ (яругы), кайӑк ячӗсем (кречет, гоголь), ӳсентӑран ячӗ (ковыль), халӑхсемпе йӑхсем (хинови, толковины, оварскыя, угорскыи, могуты, татраны, шельбиры, ревуты, ольберы), пайӑр ятсем (Шарокань, Кончак, Гза е Гзак, Кобяк, Овлур е Влур), миф сӑнарӗсем (Велес, Баян, Диво, Болван), социаллӑ пурнӑҫ терминӗсем (каган, быля, боярин, салтан, чага, кощей), ҫарпа ҫыхӑннӑ терминсем (орьтма, япончица, жемчуг, ногата, котора, босый, багряный).
«Игорь вӑрҫӑпа кайни ҫинчен хунӑ сӑмахӑн» чӑвашла куҫарӑвӗсем // Г. Ф. Юмарт. Чӗлхене нормӑлас ыйтусем. — Шупашкар, 1985. — 102 с. — 88–101 с.