Новые
Ҫӗнӗ терминсем тӑвас ӗҫре тӑван чӗлхе мелӗсемпе туллин усӑ курма кирли унӑн системине сыхласа хӑварассине, традицийӗсене ҫирӗп тытса пырассине пӗлтерет.
1 // А.Е. Горшков. Чӑаш терминологийӗн ыйтӑвӗсем. — Шупашкар, 1979. — 154 с. — 46–70 с.
Паллах, ҫакӑн пек калани ытти чӗлхесенчен терминсем йышӑнассине чакарса вӗсем вырӑнне тӑван чӗлхе никӗсӗ ҫинче халӑхшӑн ӑнланма йывӑр искусствӑллӑ сӑмахсем туса тултарассине пӗлтермест-ха.
1 // А.Е. Горшков. Чӑаш терминологийӗн ыйтӑвӗсем. — Шупашкар, 1979. — 154 с. — 46–70 с.
Тӗслӗхрен, кун пирки Н. А. Баскаков ҫапла ҫырать: «Необходимо максимально использовать в первую очередь все средства родного языка, как словарный состав литературного языка, так и словарные богатства диалектов».
1 // А.Е. Горшков. Чӑаш терминологийӗн ыйтӑвӗсем. — Шупашкар, 1979. — 154 с. — 46–70 с.
Терминологире тӑван чӗлхе мелӗсемпе туллин усӑ курма кирлине чӗлхеҫӗсем палӑртсах калаҫҫӗ.
1 // А.Е. Горшков. Чӑаш терминологийӗн ыйтӑвӗсем. — Шупашкар, 1979. — 154 с. — 46–70 с.
Калаҫупа ҫыру чӗлхинче пӗр-пӗр ӑнлава тӗрӗс те туллин палӑртакан чӑваш сӑмахӗпе усӑ курасси тахҫанах йӑлана кӗрсе ҫирӗпленнӗ пулсан, ун вырӑнне урӑх чӗлхе терминӗпе усӑ курни те вырӑнлӑ мар.
1 // А.Е. Горшков. Чӑаш терминологийӗн ыйтӑвӗсем. — Шупашкар, 1979. — 154 с. — 46–70 с.
Паллах, ҫак ӗҫре тӑван чӗлхе мелӗсене шута хуманни те пулмалла мар.
1 // А.Е. Горшков. Чӑаш терминологийӗн ыйтӑвӗсем. — Шупашкар, 1979. — 154 с. — 46–70 с.
Ҫак туртӑма терминологи словарӗсене тӑвакансен те шута илмелле.
1 // А.Е. Горшков. Чӑаш терминологийӗн ыйтӑвӗсем. — Шупашкар, 1979. — 154 с. — 46–70 с.
Маларах каланинчен ҫакӑ курӑнчӗ: хальхи вӑхӑтра чӑваш чӗлхи вырӑс чӗлхинчен тата ун урлӑ ытти чӗлхесенчен наукӑпа техника т. ыт. отрасльсемпе ҫыхӑннӑ уйрӑм терминсене ҫеҫ мар, вӗсен пысӑк ушкӑнӗсене (е терминологи системине) те йышӑнать.
1 // А.Е. Горшков. Чӑаш терминологийӗн ыйтӑвӗсем. — Шупашкар, 1979. — 154 с. — 46–70 с.
Ҫакӑнта скобкӑра кӑтартнӑ сӑмах майлашӑвӗсем те термин пулаймаҫҫӗ, мӗншӗн тесен вӗсем медицина ӑнлавӗсене ят парас вырӑнне вӑрӑммӑн ӑнлантарса параҫҫӗ кӑна, ҫакӑнпа чӑваш чӗлхинче (калаҫу чӗлхинче те, ҫыру чӗлхинче те) пӗр сӑмахран тӑракан йышӑннӑ терминсемпе ытларах усӑ кураҫҫӗ.
1 // А.Е. Горшков. Чӑаш терминологийӗн ыйтӑвӗсем. — Шупашкар, 1979. — 154 с. — 46–70 с.
Тӗслӗхрен: асцит (хырӑмра шӗвек пуҫтарӑнни), артродез (шӑмӑ сыпписене операци туса пӗрлештерни), аневризм (юн тымарӗ ытлашши сарӑлни), анкилоз (шӑмӑ сыппи хуҫланми пулни), анаэроб (кислородсӑр пурӑнма пултаракан микроб), аднексит (хӗрарӑмӑн ҫӑмарталӑхпа ар кӗпҫи шыҫни), аборт (искусствӑллӑ майпа хырӑм пӑрахтарни), абсапс (тытамак тытнипе вӑхӑтлӑха тӑн ҫухатни), абсцесс (пӳр пуҫтарӑнса шыҫни), пеницилин (эмел), пенталгин (эмел), адофен (эмел), валерьянка (эмел), инфаркт (органӑн пӗр-пӗр пайӗ юн пыма чарӑннипе ӗҫлеме пӑрахни), температура, терапевт (ӑш чирӗсен врачӗ), травматологи (суран ҫинчен вӗрентекен наука) т. ыт. те.
1 // А.Е. Горшков. Чӑаш терминологийӗн ыйтӑвӗсем. — Шупашкар, 1979. — 154 с. — 46–70 с.
Анчах та медицина терминӗсем хушшинче ытларах йышӑннӑ сӑмахсем тӗл пулаҫҫӗ.
1 // А.Е. Горшков. Чӑаш терминологийӗн ыйтӑвӗсем. — Шупашкар, 1979. — 154 с. — 46–70 с.
Паллах, ку шута ӗлӗкрех пулса кайса чӗлхере сарӑлнӑ терминсем кӗмеҫҫӗ (тӗслӗхрен, суккӑрлӑх, шӑл мӑкӑлӗ, ӳслӗк, пар шыҫҫи т. ыт. те).
1 // А.Е. Горшков. Чӑаш терминологийӗн ыйтӑвӗсем. — Шупашкар, 1979. — 154 с. — 46–70 с.
Чир-чӗр, эмел т. ыт. ячӗсене халӗ чӑваш чӗлхи ытларах вырӑс чӗлхипе ытти чӗлхесенчен йышӑнать.
1 // А.Е. Горшков. Чӑаш терминологийӗн ыйтӑвӗсем. — Шупашкар, 1979. — 154 с. — 46–70 с.
Е тата медицина терминӗсенех илер.
1 // А.Е. Горшков. Чӑаш терминологийӗн ыйтӑвӗсем. — Шупашкар, 1979. — 154 с. — 46–70 с.
Апла пулсан, словарь тӑвакансен те ҫак туртӑма шута илме кирлех.
1 // А.Е. Горшков. Чӑаш терминологийӗн ыйтӑвӗсем. — Шупашкар, 1979. — 154 с. — 46–70 с.
Халӗ маларах илсе кӑтартнӑ йышши техника терминӗсене эпир чи малтан промышленноҫпа стройкӑра ӗҫлекен рабочисен пуплевӗнче асӑрхатпӑр, кусем ун пек терминсене вырӑсли пекех калаҫҫӗ, ҫавна май хаҫатсем те ҫаплах ҫыраҫҫӗ.
1 // А.Е. Горшков. Чӑаш терминологийӗн ыйтӑвӗсем. — Шупашкар, 1979. — 154 с. — 46–70 с.
Терминсене йӗркеленӗ чухне вӗсем калаҫу чӗлхинче ытларах мӗнле формӑпа ҫӳренине те шута илмесӗр май ҫук.
1 // А.Е. Горшков. Чӑаш терминологийӗн ыйтӑвӗсем. — Шупашкар, 1979. — 154 с. — 46–70 с.
Анчах та чӑвашлатнӑ варианчӗсем термин картне лараймаҫҫӗ: вӗсем вырӑс варианчӗсенчен вӑрӑмрах, ҫавӑнпа предложенисенче ытти сӑмахсемпе ҫыхӑнтарса калама пур чухне меллӗ мар (асӑрхӑр; кабель хуракан хӗрарӑм кабель хурать, фрезерлакан рабочи фрезерлать т. ыт. те).
1 // А.Е. Горшков. Чӑаш терминологийӗн ыйтӑвӗсем. — Шупашкар, 1979. — 154 с. — 46–70 с.
Хӑшпӗр словарь авторӗсем, маларах палӑртнӑ пек, ҫавӑн йышши вырӑс терминӗсемпе интернационаллӑ терминсене, чӑнах та, чӑвашларах йӗркелеме пӑхаҫҫӗ.
1 // А.Е. Горшков. Чӑаш терминологийӗн ыйтӑвӗсем. — Шупашкар, 1979. — 154 с. — 46–70 с.
Ҫакӑнта илсе кӑтартнӑ хӑшпӗр сӑмахсене, паллах, кӑштах чӑвашлатма та май пулӗ, тен, тӗслӗхрен, кабель хуракан, фрезерлакан рабочи, такса тӑвакан рабочи, хӗрарӑм фрезеровщик, кабель хуракан хӗрарӑм, хӗрарӑм заточник т. ыт. те.
1 // А.Е. Горшков. Чӑаш терминологийӗн ыйтӑвӗсем. — Шупашкар, 1979. — 154 с. — 46–70 с.