Новые
В. А. Аврорин хӑйӗн 1970 ҫулта тухнӑ ӗҫӗнче чӗлхепе общество пурнӑҫӗн тӗрлӗ сферисенче усӑ курнине, ҫӳлте асӑннӑ пӗтӗмӗшле функцисенчен уйӑрса, «чӗлхен уйрӑм функцийӗсем» (вырӑсла: «частные функции языка») тенӗ, Л. Б. Никольский, ҫак терминпа килӗшсе, ӑна пӗлтерӗш енчен Ю. Д. Дешериевӑн «обществӑри функци» терминӗпе тан шутлать, ҫак икӗ ученӑй каланисем хушшинче принципла хирӗҫӳлӗх курмасть.
Чӑваш чӗлхин пурнӑҫри вырӑнӗпе пӗлтерӗшӗ тата терминологи ӗҫӗн задачисем // М. И. Скворцов. Чӑаш терминологийӗн ыйтӑвӗсем. — Шупашкар, 1979. — 154 с. — 3–24 с.
«Функци» термина ытлашши анлӑ пӗлтерӗшпе ҫӳретни, унпа тӗрлӗ йышши чӗлхе пулӑмӗсене ят пани социолингвистсенчен чылайӑшне тивӗҫтермест.
Чӑваш чӗлхин пурнӑҫри вырӑнӗпе пӗлтерӗшӗ тата терминологи ӗҫӗн задачисем // М. И. Скворцов. Чӑаш терминологийӗн ыйтӑвӗсем. — Шупашкар, 1979. — 154 с. — 3–24 с.
Ҫынсем чӗлхепе ӑҫта, мӗнле ыйтупа е мӗн тӗллевпе калаҫнинчен ҫыхӑну хатӗрӗн пӗтӗмӗшле функцийӗсем улшӑнмаҫҫӗ.
Чӑваш чӗлхин пурнӑҫри вырӑнӗпе пӗлтерӗшӗ тата терминологи ӗҫӗн задачисем // М. И. Скворцов. Чӑаш терминологийӗн ыйтӑвӗсем. — Шупашкар, 1979. — 154 с. — 3–24 с.
Пирӗн шутпа, кирек ӑҫта усӑ курнӑ чухне те чӗлхе хӑйӗн теп социаллӑ функцине — хутшӑну хатӗрӗн тивӗҫне тата, ҫавӑнпа пӗрлех, шухӑш палӑрту, шухӑш йӗркелӳ, пӗлӳ пухса хушӑнтару функцийӗсене пурнӑҫлать.
Чӑваш чӗлхин пурнӑҫри вырӑнӗпе пӗлтерӗшӗ тата терминологи ӗҫӗн задачисем // М. И. Скворцов. Чӑаш терминологийӗн ыйтӑвӗсем. — Шупашкар, 1979. — 154 с. — 3–24 с.
Ҫав тӗрлӗрен сферӑсенче, общество пурнӑҫӗн тӗрлӗ вырӑнӗсенче усӑ курнине чӗлхен темӗнле уйрӑм функцийӗ теме пулать-ши?
Чӑваш чӗлхин пурнӑҫри вырӑнӗпе пӗлтерӗшӗ тата терминологи ӗҫӗн задачисем // М. И. Скворцов. Чӑаш терминологийӗн ыйтӑвӗсем. — Шупашкар, 1979. — 154 с. — 3–24 с.
Грузин чӗлхипе усӑ куракан сферӑсем тата ытларах, вырӑс чӗлхин социаллӑ «тиевӗ» вара тата пысӑкрах.
Чӑваш чӗлхин пурнӑҫри вырӑнӗпе пӗлтерӗшӗ тата терминологи ӗҫӗн задачисем // М. И. Скворцов. Чӑаш терминологийӗн ыйтӑвӗсем. — Шупашкар, 1979. — 154 с. — 3–24 с.
Сӑмахран, Кавказри пӗр ялта усӑ куракан, кил-йышри хутшӑну хатӗрӗ ҫеҫ пулса тӑракан бацба чӗлхипе танлаштарсан, 300 пин ҫын калаҫакан авар чӗлхи чылай ытларах сферӑсенче (шкулта, хаҫат-журнал, кӗнеке кӑларас ӗҫре, театрта) ҫӳрет.
Чӑваш чӗлхин пурнӑҫри вырӑнӗпе пӗлтерӗшӗ тата терминологи ӗҫӗн задачисем // М. И. Скворцов. Чӑаш терминологийӗн ыйтӑвӗсем. — Шупашкар, 1979. — 154 с. — 3–24 с.
Ю. Д. Дешериев «чӗлхен обществӑри функцийӗсене» ятарласа пӑхса тухать пулин те, вӗсем мӗн иккенне уҫӑмлӑ ӑнлантарса памасть, тӗрлӗ чӗлхесен социаллӑ «тиевӗ» (вырӑсла: «нагрузка») пӗр пек пулманнине ҫирӗплетекен тӗслӗхсем илсе кӑтартать кӑна.
Чӑваш чӗлхин пурнӑҫри вырӑнӗпе пӗлтерӗшӗ тата терминологи ӗҫӗн задачисем // М. И. Скворцов. Чӑаш терминологийӗн ыйтӑвӗсем. — Шупашкар, 1979. — 154 с. — 3–24 с.
Тата вӑл чӗлхен палӑрту функцийӗ (вырӑсла: «экспрессивная функция»), эстетика функцийӗ тата гносеологи функцийӗ пуррине ҫирӗплетет.
Чӑваш чӗлхин пурнӑҫри вырӑнӗпе пӗлтерӗшӗ тата терминологи ӗҫӗн задачисем // М. И. Скворцов. Чӑаш терминологийӗн ыйтӑвӗсем. — Шупашкар, 1979. — 154 с. — 3–24 с.
Паллӑ совет социолингвисчӗ Ю. Д. Дешериев вӗсене, хутшӑну (е коммуникаци) функцийӗнчен уйӑрса, чӗлхен обществӑри функцийӗсем тет (вырасла: «общественные функции языка»).
Чӑваш чӗлхин пурнӑҫри вырӑнӗпе пӗлтерӗшӗ тата терминологи ӗҫӗн задачисем // М. И. Скворцов. Чӑаш терминологийӗн ыйтӑвӗсем. — Шупашкар, 1979. — 154 с. — 3–24 с.
Кунсӑр пуҫне, чӗлхен унпа ӑҫта, обществӑн хӑш сферинче тата мӗнле усӑ курнинчен килекен функцисем пур, теҫҫӗ.
Чӑваш чӗлхин пурнӑҫри вырӑнӗпе пӗлтерӗшӗ тата терминологи ӗҫӗн задачисем // М. И. Скворцов. Чӑаш терминологийӗн ыйтӑвӗсем. — Шупашкар, 1979. — 154 с. — 3–24 с.
Сӑмахӑн ят парас функцийӗ е падеж формин функцийӗ ҫинчен каланине вулама пулать.
Чӑваш чӗлхин пурнӑҫри вырӑнӗпе пӗлтерӗшӗ тата терминологи ӗҫӗн задачисем // М. И. Скворцов. Чӑаш терминологийӗн ыйтӑвӗсем. — Шупашкар, 1979. — 154 с. — 3–24 с.
Функци сӑмахӑн чӗлхе пӗлӗвӗнче ансӑртарах пӗлтерӗшсем пуррине палӑртмалла.
Чӑваш чӗлхин пурнӑҫри вырӑнӗпе пӗлтерӗшӗ тата терминологи ӗҫӗн задачисем // М. И. Скворцов. Чӑаш терминологийӗн ыйтӑвӗсем. — Шупашкар, 1979. — 154 с. — 3–24 с.
Ҫавӑнпа унӑн пурнӑҫӗн пур тӗрлӗ палӑрӑмӗ те — ку вӑл кӗретӗнех коллективлӑ, ытти ҫынсемпе хутшӑннине кӑтартакан палӑрӑм пулмасан та — общество пурнӑҫӗ палӑрни, ӑна ҫирӗплетни пулать».
Чӑваш чӗлхин пурнӑҫри вырӑнӗпе пӗлтерӗшӗ тата терминологи ӗҫӗн задачисем // М. И. Скворцов. Чӑаш терминологийӗн ыйтӑвӗсем. — Шупашкар, 1979. — 154 с. — 3–24 с.
«Этем вӑл — обществӑлла чӗрчун.
Чӑваш чӗлхин пурнӑҫри вырӑнӗпе пӗлтерӗшӗ тата терминологи ӗҫӗн задачисем // М. И. Скворцов. Чӑаш терминологийӗн ыйтӑвӗсем. — Шупашкар, 1979. — 154 с. — 3–24 с.
К. Маркс ҫапла палӑртнӑ:
Чӑваш чӗлхин пурнӑҫри вырӑнӗпе пӗлтерӗшӗ тата терминологи ӗҫӗн задачисем // М. И. Скворцов. Чӑаш терминологийӗн ыйтӑвӗсем. — Шупашкар, 1979. — 154 с. — 3–24 с.
Хӑйсен характерӗпе вӗсем социаллӑ, обществӑллӑ функцисем пулни пирки нимӗнле иккӗленӳ те ҫук.
Чӑваш чӗлхин пурнӑҫри вырӑнӗпе пӗлтерӗшӗ тата терминологи ӗҫӗн задачисем // М. И. Скворцов. Чӑаш терминологийӗн ыйтӑвӗсем. — Шупашкар, 1979. — 154 с. — 3–24 с.
Ҫак функцисем кашни чӗлхен пӗтӗмӗшле паллисем пулса тӑраҫҫӗ, вӗсем чи вӑйлӑ аталаннӑ чӗлхесен те, вӑйлӑ аталанман, ҫынсен пысӑк мар ушкӑнӗн (ӑрӑвӑн, йӑхӑн) ыйтӑвӗсене кӑна тивӗҫтерекен чӗлхесен те пӗрешкелех палӑраҫҫӗ.
Чӑваш чӗлхин пурнӑҫри вырӑнӗпе пӗлтерӗшӗ тата терминологи ӗҫӗн задачисем // М. И. Скворцов. Чӑаш терминологийӗн ыйтӑвӗсем. — Шупашкар, 1979. — 154 с. — 3–24 с.
Асӑннӑ функцисем хушшинче тӗп вырӑнта хутшӑну функцийӗ тӑрать.
Чӑваш чӗлхин пурнӑҫри вырӑнӗпе пӗлтерӗшӗ тата терминологи ӗҫӗн задачисем // М. И. Скворцов. Чӑаш терминологийӗн ыйтӑвӗсем. — Шупашкар, 1979. — 154 с. — 3–24 с.
Пӗр-пӗрне шухӑшсем пӗлтерме усӑ курнине пулах чӗлхе общество туяннӑ опытпа пӗлӳсене пухса пырса хушӑнтарать.
Чӑваш чӗлхин пурнӑҫри вырӑнӗпе пӗлтерӗшӗ тата терминологи ӗҫӗн задачисем // М. И. Скворцов. Чӑаш терминологийӗн ыйтӑвӗсем. — Шупашкар, 1979. — 154 с. — 3–24 с.