Новые
Вӗсенчен хӑшне-пӗрне ҫеҫ илсе кӑтартар: суйлав, суйлавҫӑ, суйлав йӗрки, вӑрттӑн суйлав, тӳрӗ суйлав, кӗрешӳ, кӗрешӳҫӗ, кун йӗрки, хӗрлӗ кӗтес, хӑрушсӑрлӑх, пуху, канашлу, лару, вулав ҫурчӗ, пӗччен хуҫалӑх, пуҫарулӑх, пуҫаруҫӑ, ӑмӑрту (обществӑпа политика терминӗсем); сӑрт-ту ӗҫӗ, йывӑҫ япала, ҫутта тӳсӗмлӗ сӑрӑ, ҫил ҫуна, йывӑрӑш виҫи, вӑрӑмӑш виҫи, калӑпӑш виҫи, уйрӑлакан кӗпер, уҫӑлакан кӗпер, ӗҫ вӑйӗ, ҫыхӑнтаракан ҫул, сывлӑш ҫулӗ, тинӗс ҫулӗ, ҫул-йӗр ӗҫӗ, сӑнав ӗҫӗсем, тӗпчев ӗҫӗ, тишкерӳ (наукӑпа техника терминӗсем); калав, юптару, юптаруҫӑ, калавҫӑ, сӑвӑҫӑ, сӑнар, тӗп шухӑш, меслет, ырӑ сӑнар (литература терминӗсем) т. ыт. те.
1 // А.Е. Горшков. Чӑаш терминологийӗн ыйтӑвӗсем. — Шупашкар, 1979. — 154 с. — 46–70 с.
Калаҫупа ҫырура вӗсене лайӑх хӑнӑхса ҫитнӗрен эпир ун пек сӑмахсем нумаййине асӑрхасах та каймастпӑр.
1 // А.Е. Горшков. Чӑаш терминологийӗн ыйтӑвӗсем. — Шупашкар, 1979. — 154 с. — 46–70 с.
Ҫитменнине, чӑваш чӗлхин никӗсӗ ҫинче пулса кайнӑ терминсене йӑла пурнӑҫӗпе, ялхуҫалӑхӗпе ҫыхӑннӑ терминологире ҫеҫ мар, обществӑпа политика, наукӑпа техника, литературӑпа искусство терминологийӗсенче те йышлӑ асӑрхама пулать.
1 // А.Е. Горшков. Чӑаш терминологийӗн ыйтӑвӗсем. — Шупашкар, 1979. — 154 с. — 46–70 с.
Совет влаҫӗн ҫулӗсенче чӗлхене кӗрсе ҫирӗпленнӗ сӑмахсем хушшинче тӑван чӗлхе мелӗсемпе усӑ курса тунӑ терминсем те чылай тӗл пулаҫҫӗ.
1 // А.Е. Горшков. Чӑаш терминологийӗн ыйтӑвӗсем. — Шупашкар, 1979. — 154 с. — 46–70 с.
Акӑ чӑваш терминологинех илер.
1 // А.Е. Горшков. Чӑаш терминологийӗн ыйтӑвӗсем. — Шупашкар, 1979. — 154 с. — 46–70 с.
Ку чухнехи терминологи аталанӑвӗ те ӑна лайӑх ҫирӗплетсе парать.
1 // А.Е. Горшков. Чӑаш терминологийӗн ыйтӑвӗсем. — Шупашкар, 1979. — 154 с. — 46–70 с.
Ученӑй каланӑ ҫак шухӑш халӗ никама та иккӗлентермест.
1 // А.Е. Горшков. Чӑаш терминологийӗн ыйтӑвӗсем. — Шупашкар, 1979. — 154 с. — 46–70 с.
1959 ҫулта терминологи ыйтӑвӗсемпе ирттернӗ Пӗтӗм Союзри канашлура вӑл ҫапла каланӑччӗ: «Необходимо целесообразно сочетать в терминологии конкретного языка собственные (курсивӗ пирӗн. — А.Г. ), интернациональные термины и лексические заимствования из русского и других языков. Вместе с тем надо вести борьбу против неудачных, малопонятных, искусственно созданных терминов… Этот принцип (принцип минимальных расхождений. — А. Г. ) требует, чтобы при создании новых терминов, во-первых, полностью использовались словарный фонд конкретного языка и его словообразовательные возможности (курсивӗ пирӗн. — А. Г. ), и, во-вторых, в необходимых случаях заимствовались соответствующие интернациональные и русские термины, более распространенные и понятные народу, чем малопонятные, искусственно созданные термины».
1 // А.Е. Горшков. Чӑаш терминологийӗн ыйтӑвӗсем. — Шупашкар, 1979. — 154 с. — 46–70 с.
Ҫакна май, пирӗн шутпа, В. В. Виноградов академик сӑмахӗсене аса илни вырӑнлӑ.
1 // А.Е. Горшков. Чӑаш терминологийӗн ыйтӑвӗсем. — Шупашкар, 1979. — 154 с. — 46–70 с.
Анчах та эпир кунта калани хальхи вӑхӑтра чӑваш терминологийӗ урӑх чӗлхесенчен йышӑнакан сӑмахсемпе кӑна пуянланса пырассине пӗлтермест-ха.
1 // А.Е. Горшков. Чӑаш терминологийӗн ыйтӑвӗсем. — Шупашкар, 1979. — 154 с. — 46–70 с.
Тӗслӗхрен, ку чухне тухса тӑракан чӑваш хаҫат-журналӗнчи обществӑпа политика, наукӑпа техника, литературӑпа искусство ыйтӑвӗсене ҫутатакан нихӑш статьяна та, ытти нихӑш текста та йышӑннӑ терминсемсӗр ӑнланма май килмен пулӗччӗ.
1 // А.Е. Горшков. Чӑаш терминологийӗн ыйтӑвӗсем. — Шупашкар, 1979. — 154 с. — 46–70 с.
Халӗ эпир, пур отрасль терминологийӗсене сӑнасан та, вӗсенче вырӑс сӑмахӗсемпе интернационаллӑ сӑмахсем йышлине куратпӑр.
1 // А.Е. Горшков. Чӑаш терминологийӗн ыйтӑвӗсем. — Шупашкар, 1979. — 154 с. — 46–70 с.
Октябрьти социализмлӑ аслӑ революциччен йышӑннӑ вырӑс сӑмахӗсен шутне палӑртма май килет пулсан (хӑшпӗр чӗлхеҫӗсем каланӑ тӑрӑх, чӑваш чӗлхине революциччен вырӑс чӗлхинчен пин сӑмаха яхӑн кӗнӗ), Совет влаҫӗн ҫулӗсенче йышӑннӑ сӑмахсен хисепне вара ҫывхартса та пулин шутласа пӗлме ҫук, мӗншӗн тесен асӑннӑ пулӑмӑн чикки хальхи вӑхӑтра питӗ анлӑ сарӑлчӗ.
1 // А.Е. Горшков. Чӑаш терминологийӗн ыйтӑвӗсем. — Шупашкар, 1979. — 154 с. — 46–70 с.
Совет тапхӑрӗнче чӑваш чӗлхине урӑх чӗлхесенчен сӑмахсем ҫав тери йышлӑ кӗрсе пыраҫҫӗ.
1 // А.Е. Горшков. Чӑаш терминологийӗн ыйтӑвӗсем. — Шупашкар, 1979. — 154 с. — 46–70 с.
Чӑваш терминологийӗн чи кӑткӑс та актуаллӑ ыйтӑвӗсенчен пӗри вӑл — вырӑс чӗлхинчен тата ун урлӑ ытти чӗлхесенчен ҫӗнӗ терминсем йышӑнас принципсене тӗрӗс палӑртасси.
1 // А.Е. Горшков. Чӑаш терминологийӗн ыйтӑвӗсем. — Шупашкар, 1979. — 154 с. — 46–70 с.
Пирӗн статья тӗллевӗ — чӑваш терминологийӗнчи паллӑрах ҫитменлӗхсене палӑртса вӗсенчен хӑтӑлмалли майсене кӑтартса парасси.
Чӗлхе законӗсем тата терминологи // А.Е. Горшков. Чӑаш терминологийӗн ыйтӑвӗсем. — Шупашкар, 1979. — 154 с. — 46–70 с.
Кунсӑр пуҫне, чӑвашла ҫыракансемпе калаҫакансем чӗлхере ҫирӗпленсе ҫитнӗ, пур словарьсенче те асӑнакан терминсене те шута хуманни е асра тытманни, ҫӗнӗ «терминсем» шутласа кӑларни, ҫапла майпа терминологие йӗркесӗрлӗх кӳни халлӗхе вӑйлӑ сисӗнет-ха.
Чӗлхе законӗсем тата терминологи // А.Е. Горшков. Чӑаш терминологийӗн ыйтӑвӗсем. — Шупашкар, 1979. — 154 с. — 46–70 с.
Чи малтанах пысӑк пахалӑхлӑ терминологи словарӗсем ҫителӗксӗррине палӑртма кирлӗ.
Чӗлхе законӗсем тата терминологи // А.Е. Горшков. Чӑаш терминологийӗн ыйтӑвӗсем. — Шупашкар, 1979. — 154 с. — 46–70 с.
Ҫак ҫитменлӗхӗн сӑлтавӗсем тӗрлӗрен.
Чӗлхе законӗсем тата терминологи // А.Е. Горшков. Чӑаш терминологийӗн ыйтӑвӗсем. — Шупашкар, 1979. — 154 с. — 46–70 с.
Вӗсенчен пӗри вӑл — терминологире ҫирӗп йӗрке ҫукки: хаҫатҫӑсемпе кӗнекеҫӗсем, радиопа телевиденире ӗҫлекенсем тата чӑвашла ҫыракан ытти ҫынсем те чылай терминпа кашни хӑй пӗлнӗ пек усӑ курни, ҫавӑнпа пӗр ӑнлавах тӗрлӗ сӑмахсемпе палӑртни т. ыт. те.
Чӗлхе законӗсем тата терминологи // А.Е. Горшков. Чӑаш терминологийӗн ыйтӑвӗсем. — Шупашкар, 1979. — 154 с. — 46–70 с.