Двуязычный корпус чувашского языка

Текст: Улттӑмӗш сыпӑк

Раздел: Чайка –> Иккӗмӗш пай. Куҫа-куҫан

Автор: Михаил Рубцов

Источник: Николай Бирюков. Чайка: роман; вырӑсларан Михаил Рубцов куҫарнӑ. — Шупашкар: Чӑваш АССР государство издательстви, 1953. — 432 с.

Год: 1953; Добавлен: 2020.05.04 18:08

Предложений: 93; Слово: 794

Тип текста: Прозаичное произведение

По-русски Тема: Не указано

Макс фон Ридлер пӗчченех. Вӑл кӑвак костюмпа, крахмалпа хытарнӑ ҫухине кӑвак галстук ҫыхнӑ, пӳрнисене шаклаттарса кабинечӗ тӑрӑх уткаласа ҫӳрет. Унӑн тилӗ пек сӑнарӗ халӗ темӗн сӗлкӗшнӗ, ҫамкине тарӑн йӗр картласа тӑрать. Вӑхӑтран вӑхӑта вӑл сехечӗ ҫине пӑхкаласа илет: вунпӗр сехетре лашасем пирки тытса хупнӑ хресченсене панӑ ультиматумӑн срокӗ тухать.

Стена ҫинчи сехетӗн вӑрӑм йӗппи майӗпен улттӑ патнелле шӑвать, кӗски — вунпӗр тӗлӗнче тӑрать.

Унӑн шурӑ куҫхаршийӗсем сиксе илчӗҫ: «Вӗсем хӑйсен тӑван ачисене лашасемпе улӑштарма чултан тунӑскерсем мар-ҫке-ха», — шутларӗ вӑл.

Урамра автомашина кӑшкӑртни илтӗнчӗ, вилӗ тиейӗ грузовик тапранса кайрӗ пулас. Хӑй ҫак грузовик ҫинчен шухӑшласа илсенех унӑн чӗри пӑртак пусӑрӑнчӗ: «Килӗштереймерӗм унпа, нимӗн те пӗлеймерӗм!»

Алӑка шакканӑ хыҫҫӑн кабинета капӑр тумланнӑ пӗр офицер пырса кӗчӗ.

— Эсир чӗннипе Хӗрлӗ Полесье старости килчӗ, — пӗлтерчӗ вӑл.

— Кӗтсе тӑтӑр-ха.

Офицер аллине кӑсӑрукӗ патне тытса, шӑппӑн тухса кайрӗ.

Ридлер ывӑнса ҫитнӗ евӗр тенкел ҫине ларчӗ. Унӑн ҫывӑрасси килет. Сӗтел ҫинче: «Хӑйне дезертир тесе чӗнекен партизанӑн ӗҫӗ» тесе ҫырнӑ папкӑ пур, ҫиелте лӳчӗркенсе пӗтнӗ листовка выртать. Ридлер листовкӑна илсе хӑй умне хучӗ. Ӑна вӑл паян темиҫе хут та вуларӗ ӗнтӗ, унта мӗн ҫырнине те пӑхмасӑр пӗлет.

Гектограф теекен машина ҫинче пичетленӗ листовка халӑха нимӗҫсене хирӗҫ кӗрешме чӗнет. «Пирӗн район ҫулӗсем тӑрӑх нимӗҫсем патне подкреплени иртеймест. Пурте Мускава сыхлама!» тенӗ сӑмахсене пысӑк саспаллисемпе пичетленӗ, унтан — «халӑх тавӑраканӗсем», тесе алӑ пуснӑ.

Ридлер алӑ пусни ҫине ҫиллине ниҫта чикеймесӗр пӑхать.

«Халӑх тавӑраканӗсем» — ку хӑрушӑ тӑшманӑн суя хушамачӗ. Ун ҫинчен вӑл пӗлнӗпе пӗрех. «Мӗн чухлӗн-ши унта ҫак «тавӑракансем?» Кам ертсе пырать вӗсене?»

Кӗпершӗн хаяр ҫапӑҫу пулса иртессе те, хӑй ҫак ҫапӑҫӑва хатӗр пулнине те туйрӗ вӑл.

— «Инородецсемпе» кӗрешнӗ ҫӗрте вӑл ҫӗнӗ ҫын мар-ха. Российӑра ӗҫлеме тесе ҫын суйланӑ чухне, ӑна вырӑс чӗлхине лайӑх пӗлнӗшӗн кӑна мар, вӑл «ҫӗнӗ йӗркене» пурнӑҫа кӗртес енӗпе Польшӑра питӗ ӑста организатор пулнине те Берлинра пӗлнипе уйӑрса илнӗ. Гиммлерӑн ҫыруҫи унӑн хутне алӑ пуснӑ чух:
— Фон Ридлер господин, эсир пирӗншӗн чи ӗмӗтленнӗ ҫын пулатӑр! — тесе кулса илнӗ.

Ҫакна Ридлер хӑй те пӗлнӗ. Фронт штабӗнче ӑна: Певск районӗ пӑшӑрхантаракан районсенчен пӗри, тесе асӑрхаттарнӑ. Вӑл ун чухне: «Лӑпкӑ мар»… е «ун пек туйӑнмасть», тесе хулпуҫҫине сиктеркелесе илнӗ. Хресченсем партизансене курайми пулса хӑйсемех нимӗҫсен аллине тытса парасси ҫине шанса тӑнӑ вӑл. Польшӑри ялта та вӑл пӗрре ҫавӑн пек туса ирттернӗччӗ. Чӑннипех калас пулать, ҫавна тӑвас тесе унӑн ялта пурӑнакансен тӑваттӑмӗш пайне кӑна чӗрӗ хӑварма тивнӗ. Унта ҫапла тума ҫӑмӑлтарах пулнӑ, кунта вара… Кӗперпе аслӑ ҫула юсанӑ ҫӗрте ҫын ҫитменни ӑна малтанхи кунсенчех ҫак меслете пурнӑҫа кӗртме чарса тӑнӑ. Анчах унӑн паян пурне те шута илсе сӑнаса тухмашкӑн вӑхӑт ҫук, суйласа тӑма та пултараймастӑп, тесе шутласа хучӗ. Ӗҫлекенсем ҫитмесен кӳршӗри районсенчен мӗн чухлӗ кирлӗ, ҫавӑн чухлӗ илсе килме пулать; тепӗр тесен, ун пек майсем пулмасан та — пурпӗрех: хӑвна итлекен икӗ ҫын вырӑнне пӗр итлекен ҫын пулсан авантарах.

Вӑл тепӗр хут та сехет ҫине пӑхса илчӗ, ҫӑварне пирус хыпрӗ.

«Лашасене тепӗр вунпилӗк минутран илсе килмесен, Покатной ялӗнчи пушар ҫак вырӑс сыснисене Макс фон Ридлер кам иккенне кӑтартать!»

Вӑл шӑрпӑкне чӗртрӗ, телефон шӑнкӑртатни ӑна пирусне тивертме кансӗрлерӗ. Унӑн пит-куҫӗ савӑнӑҫлӑн кулса илчӗ. Хӑй халӑх умӗнче тӑнӑ пекех туйӑннипе, вӑл васкамасӑр пиншакне турткаларӗ, галстукне майласа ҫеҫ трубкине алла илчӗ.

— Итлетӗп, — терӗ вӑл сиввӗн.

Чӑмласа калаҫнӑ пек илтӗнекен сӑмахсенчен вӑл телефон патӗнче хула коменданчӗ, гарнизон начальникӗ Корф полковник иккенне чухласа илчӗ. Ҫиленсен, полковник калаҫма пуҫлас умӗн пӗр минута яхӑн, е ытларах, тутисене ҫырткаласа илнӗрен унӑн пит-куҫӗ кроликӑнни пек курӑнать.

— Ку эпӗ, Корф, — хӑрӑлтатакан сасӑ илтӗнчӗ трубкӑран.

— Мӗн те пулин кирлӗ ӗҫ-и, полковник господин? — Паян ирхине Атӑл хӗрринче такам икӗ офицере вӗлерни ҫинчен полковник тин ҫеҫ пӗлнӗ пулас тесе шухӑшланипе Ридлер кулса ячӗ. Полковнике тата мӗн те пулин ҫилентерме пултарнине Ридлер пӗлмен.

— Ҫук, мӗн пур унта! — кӑшкӑрчӗ полковник. — Партиз… ҫавсем… Покатной ҫине тапӑннӑ!

Ридлер аллинчи трубка чӗтрене пуҫларӗ.

— Мӗн?

— Ҫавсене, сарая хупнӑччӗ-и-ха… Маншӑн пулсан, мур илтӗрех ҫав эсир тытса хупнисене!.. — мӗнпур вӑйпа кӑшкӑрчӗ Корф. — Гарнизона ҫапса аркатнӑ!

— Гарни-зона?!

— Гарни-зона ҫав, гарнизона. Темиҫе салтак та… Август Зюемильх кӑна хӑтӑлса юлнӑ…

— Вӑл пӗлтерчӗ-и вара ҫак хыпара?

— Вӑл: Жуково ялӗнчен, — Корф татах тутине ҫырткаласа илчӗ. Ридлерӑн полковник калаҫма пуҫласса кӗтме чӑтӑмлӑхӗ ҫитмерӗ. Телефонисткӑна вӑл:
— Халех Покатной ялӗпе ҫыхӑнтарӑр! — тесе хушрӗ.

— Лини ӗҫлемест, — тавӑрчӗҫ станцинчен.

— Мӗншӗн ӗҫлемест? Тӑмпайсем! Ух-х… — Ридлер намӑс сӑмахсемпе вӑрҫса илчӗ. — Хула коменданчӗпе ҫыхӑнтарӑр.

— Да! — уҫҫӑн илтӗнчӗ полковник сасси.

— Карательсене ятӑр-и?

— Ятӑм.

— Унта Карл Зюсмильх пулмалла. Вӑл…

— Ӑна вӗлернӗ, — ответлерӗ полковник.

Ридлер трубкӑна ҫиленсе хучӗ. Вӑл пӳрнисене чӑмӑртаса, типӗ турат хуҫнӑ пек, шӑтӑртаттарса илчӗ. Шӑпланнӑ кабинетра сехет ҫапни хыттӑн янӑраса кайрӗ. Ридлер чӗтреве ӳкрӗ. Сехетӗн кӗске йӗппи шӑпах вунпӗр тӗлӗнче тӑрать.

Сехет ҫапни питӗнчен ҫупса янӑ пекех туйӑнчӗ.

— Эпӗ вӗсене тавӑрӑп-ха!.. Паллӗҫ-ха вӗсем мана!.. Вӑл таҫта инҫете пӑхма пуҫларӗ, ҫиленсе кулакан тути чӗтресе тӑчӗ. Аллисем партизансен листовкине хыпашласа тупрӗҫ. Вӑл ӑна лӳчӗркесе пӑрахрӗ, унтан каялла илсе тирпейлӗн тӳрлетсе, тӑватӑ хутлам туса хутларӗ те ҫурса пӑрахрӗ.

«Шуйттан пӗлет, татнӑ линие юсаса мӗн чухлӗ вӑхӑт ирттреҫҫӗ вӗсем. Кашни минут чуна асаплантарать».

Вӑл пӳрнипе шӑнкӑрав тӳми ҫине пусрӗ.

— Ҫав… старостӑна! — терӗ вӑл алӑкран кӗме пуҫланӑ вӗҫкӗн офицерӗ.

Сайт:

 

Статистика

...подробней